Aanpassing belastingstelsel

De waterschappen hebben de minister van Infrastructuur en Waterstaat in december 2020 gevraagd om het stelsel voor de waterschapsbelastingen aan te passen. De Tweede Kamer beslist over de precieze wijziging van het belastingstelsel en het moment waarop de wijzigingen ingaan. Hoogstwaarschijnlijk is dat 2025.
Standpunt:

De urgente knelpunten in het stelsel van de waterschapsbelastingen moeten zo snel mogelijk worden opgelost.

Het voorstel dat de waterschappen eind 2020 hebben ingediend bij de minister van Infrastructuur en Waterstaat moet daarom zo snel mogelijk in wetgeving worden verankerd. Dit zal leiden tot meer draagvlak voor de manier waarop de waterschappen belastingen heffen en tot goed uitlegbare tarieven.

De waterschappen willen met hun voorstel bereiken dat er voor de watersysteemheffing een gelijkmatige tariefontwikkeling komt voor alle belastingbetalers. En voor de zuiverings- en verontreinigingsheffing dat de waterschappen in hun werk minder milieu- en mensbelastende stoffen hoeven te gebruiken.

Veilige dijken en schoon water zijn zo belangrijk dat de waterschappen zelf belastingen innen. Op deze manier wordt het geld zeker besteed aan waterbeheer. Momenteel bevat het belastingstelsel een aantal urgente knelpunten. Het voorstel dat de waterschappen naar de minister hebben gestuurd, moet deze knelpunten oplossen.

Wat staat er in het voorstel?

Het voorstel gaat in op de wijze waarop de meest urgente knelpunten kunnen worden opgelost. Het gaat om wijzigingen in:

  • de watersysteemheffing
  • de zuiverings- en verontreinigingsheffing

Het voorstel voor de watersysteemheffing zorgt er onder meer voor dat er voor alle belastingbetalers een gelijkmatige tariefontwikkeling kan worden gerealiseerd. Met de voorstellen om de zuiverings- en verontreinigingsheffing aan te passen willen de waterschappen bereiken dat de waterschappen in hun werk minder milieu- en mensbelastende stoffen hoeven te gebruiken.

> Bekijk het volledige voorstel

Aanpassingen in watersysteemheffing

Met de watersysteemheffing wordt het geld opgehaald voor waterveiligheid, voldoende en schoon oppervlaktewater. Volgens de huidige systematiek moeten de waterschappen de kosten voor een belangrijk deel verdelen op basis van de waarde van gebouwen, grond en natuurterreinen. Het belangrijkste knelpunt van deze systematiek is de invloed die de relatief hoge waarde van wegen en spoorwegen op de tarieven van de eigenaren van onbebouwde grond heeft. Hierdoor stijgen de kosten voor deze groep, terwijl daar geen extra voorzieningen tegenover hoeven te staan.

Het voorstel van de waterschappen gaat uit van een model waarin de kosten op basis van gebiedskenmerken worden verdeeld. Het model geeft de algemeen besturen van de waterschappen daarbij meer mogelijkheden dan nu om bij het verdelen van de kosten rekening te houden met specifieke omstandigheden in het gebied en met de taakuitoefening. Hierdoor ontstaan veel meer mogelijkheden voor de waterschapsbesturen om een gelijkmatigere ontwikkeling van de tarieven voor alle betalende categorieën te realiseren. Als dan bijvoorbeeld het belastingtarief voor de categorie Gebouwd stijgt, dan kan de categorie Ongebouwd ook op eenzelfde manier stijgen.

Verschillende tarieven watersysteemheffing voor categorie Gebouwd

De waterschappen stellen ook voor om het wettelijk mogelijk te maken dat zij voortaan binnen de watersysteemheffing voor de categorie Gebouwd verschillende tarieven kunnen hanteren. Op dit moment moeten de waterschappen voor eigenaren van woningen en eigenaren van niet-woningen hetzelfde tarief gebruiken. De WOZ-waarden van woningen zijn de afgelopen jaren echter veel harder gestegen dan de WOZ-waarden van niet-woningen. Hierdoor zijn woningeigenaren een steeds groter deel van de lasten gaan dragen. Met de mogelijkheid van tariefdifferentiatie kunnen de waterschappen zorgen voor een gelijkmatiger verdeling van de lasten binnen de categorie Gebouwd. Het is nadrukkelijk de bedoeling dat deze tariefdifferentiatie alleen wordt gebruikt om de verschillen recht te trekken die zijn ontstaan door de gestegen WOZ-waarden.

Aanpassingen in zuivering- en verontreinigingsheffing

De zuiveringsheffing dekt de kosten van het zuiveren van rioolwater. De verontreinigingsheffing wordt in rekening gebracht als rioolwater rechtstreeks in oppervlaktewater wordt geloosd. Op basis van de huidige wetgeving moeten waterschappen bepaalde stoffen gebruiken bij de laboratoriumanalyses voor het vaststellen van de vervuilingswaarde van het afvalwater van bedrijven. Deze stoffen zijn belastend voor mens en milieu. Dat willen de waterschappen niet meer. Daarom komen zij met een alternatieve methode om de vervuilingswaarde vast te stellen.

Flexibeler belastingstelsel

Naast het voorstel dat de waterschappen in 2020 hebben ingediend, willen de waterschappen ook dat het belastingstelsel flexibeler wordt. Het huidige belastingstelsel van de waterschappen stamt uit 2007 en is sindsdien vrijwel niet aangepast. Wijzigingen in het belastingstelsel zijn ingewikkeld en duren lang. Het kan wel 5 jaar duren voordat een wens tot aanpassing in een wijziging van de regelgeving resulteert.

Maar het werk en de omgeving van de waterschappen ontwikkelen zich juist steeds sneller – bijvoorbeeld op het terrein van duurzaamheid en klimaat. Het belastingstelsel moet hier sneller en flexibeler op kunnen inspelen. Samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat onderzoekt de Unie van Waterschappen in 2022 welke concrete mogelijkheden er zijn om het stelsel sneller aan veranderende omstandigheden te kunnen aanpassen.

Toekomstbestendigere bekostiging Nederlandse waterbeheer

Daarnaast hebben de waterschappen en een aantal stakeholders, waaronder LTO, VNO-NCW, VBNE en diverse politieke partijen, nog meer wensen. Deze wensen gaan niet alleen maar over het belastingstelsel van de waterschappen, maar over een bredere aanpak om de bekostiging van het Nederlandse waterbeheer toekomstbestendiger te maken. Op verzoek van de waterschappen neemt het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat in 2022 concrete stappen op dit terrein.

Wat is de rol van de Unie van Waterschappen?

De Unie zet zich in om de voorstellen om te laten zetten in wetgeving. We onderzoeken de mogelijkheden voor een wendbaarder stelsel. En denken met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat mee over een bredere aanpak om de bekostiging van het Nederlandse waterbeheer toekomstbestendiger te maken.


Medewerkers bij dit thema

> Wijnand Dekking

Beleidsadviseur financiën

> Marianne Krug

Programmaleider Moderne Overheid

> Judith de Jong

Communicatieadviseur