Droge start droogteseizoen, maar neerslag is onderweg

31 maart 2022

Deze winter was buitengewoon nat, maar in maart is er nauwelijks neerslag gevallen. In het zuiden en oosten van Nederland is het daarom al erg droog voor de tijd van het jaar. Waterschappen nemen daar al maatregelen. Vanaf april wordt er weer meer neerslag verwacht, waardoor droogteproblemen naar verwachting zullen afnemen.

Een machine op landbouwgrond pompt water uit de sloot.
Een machine op landbouwgrond pompt water uit de sloot.

Dit blijkt uit de eerste droogtemonitor dit droogteseizoen van de Landelijke Coördinatiecommissie Waterverdeling van het Watermanagementcentrum Nederland (WMCN-LCW) met bijdragen van de waterschappen, Rijkswaterstaat, het KNMI, de provincies, het ministerie van LNV en Vewin. De eerste droogtemonitor van het seizoen verschijnt elk jaar rond 1 april en beschrijft de uitgangssituatie voor het droogteseizoen.

Gedaalde grondwaterstanden

De grote hoeveelheden neerslag deze winter (o.a. in februari) leidden aanvankelijk tot een gunstige uitgangspositie voor het droogteseizoen. Het grondwater werd ruimschoots aangevuld, regionale watersystemen zaten vol en de afvoeren van de Rijn en Maas waren hoger dan gemiddeld.

In maart viel echter uitzonderlijk weinig neerslag. Hierdoor zijn de grondwaterstanden in korte tijd sterk gedaald en is het grondwater nu met name op de hoge zandgronden in het oosten en het zuiden van het land laag tot zeer laag. Ook de afvoeren van de Rijn en de Maas zijn zeer laag voor de tijd van het jaar.

Omdat de watervraag zo vroeg in het jaar nog relatief laag is en er nog voldoende oppervlaktewater beschikbaar is in het hoofdwatersysteem en de regionale watersystemen, is er landelijk gezien geen sprake van een (dreigend) watertekort. Wel is door het uitblijven van regen op veel plaatsen de bovenste laag van de bodem zeer droog.

Omslag verwacht

Vanaf begin april is een omslag in de droogtesituatie waarschijnlijk. In Nederland en in de stroomgebieden van de Rijn en de Maas worden significante hoeveelheden neerslag verwacht. Daardoor zal de waterbeschikbaarheid in de bodem toenemen. Ook de afvoer van de rivieren zal toenemen. Gezien de start van het groeiseizoen per 1 april en de toenemende watervraag is de neerslag zeer welkom voor de landbouw en de natuur.

Voorzorgsmaatregelen

De peilen van het IJsselmeer en het Markermeer worden door Rijkswaterstaat maximaal opgezet. Hiermee wordt een waterbuffer gecreëerd. Deze buffer kan worden ingezet als er later in het seizoen langdurige droogte optreedt. Ook de waterschappen nemen standaardmaatregelen. Zo worden op de hoge zandgronden de waterpeilen zoveel mogelijk opgezet (hoog gehouden). In deze zuidelijke en oostelijke delen van het land zijn ook standaard beregeningsverboden vanuit grond- en oppervlaktewateren van kracht. De waterschappen bekijken de komende tijd of een uitbreiding van deze sproeiverboden nodig is.

Een actueel beeld van de droogtesituatie wordt gedeeld op de website van de Droogtemonitor.