Agrarische emissies

Op de helft van de meetlocaties worden gewasbeschermingsmiddelen en meststoffen in te hoge concentraties in het oppervlaktewater aangetroffen. Dit heeft negatieve gevolgen voor de in het water levende planten en dieren.
Standpunt:

De land- en tuinbouw in Nederland moet in 2030 nagenoeg emissieloos zijn.

Waterschappen vinden dat de landbouw in de toekomst in evenwicht moet zijn met de omgeving. Dit houdt in:

  • Het watermilieu wordt zo min mogelijk belast met meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen en waterkringlopen zijn zoveel mogelijk gesloten.
  • De behoefte aan en beschikbaarheid van oppervlaktewater en grondwater zijn met elkaar in balans.
  • Waterbewust ondernemen, inclusief aandacht voor natuur en biodiversiteit op het agrarisch bedrijf en de omgeving, is onderdeel van de goede landbouwpraktijk.

Voor waterkwaliteit betekent dit dat er in 2027 geen normoverschrijdingen van de KRW-normen meer mogen voorkomen en dat de land- en tuinbouw in Nederland in 2030 nagenoeg emissieloos is.

In de landbouw en de tuinbouw worden meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen en gebruikt. Dit gebeurt om de gewassen te laten groeien en om ziekten en plagen te kunnen bestrijden.

Waarom zijn agrarische emissies slecht voor de waterkwaliteit?

Om gewassen te laten groeien worden bij open teelten mest of kunstmest gebruikt. Als deze meststoffen niet worden opgenomen door het gewas, kunnen ze via de bodem afspoelen en uitspoelen en in het water terechtkomen. Het water wordt hierdoor voedselrijk, waardoor er te veel algen gaan groeien. Ook neemt het zuurstofgehalte van het water af. Dit is slecht voor de waterkwaliteit en voor de planten en dieren die in het water leven.

Ook het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen kan negatieve gevolgen hebben voor de waterkwaliteit.

Kaderrichtlijn Water

Het oppervlaktewater in Nederland voldoet nog niet aan de doelstellingen van de Kaderrichtlijn water (KRW), voor zowel de ecologie als de chemische samenstelling van het water. Om de doelstellingen van de KRW in de regionale wateren te behalen, is het nodig om de emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen uit de land- en tuinbouw richting het oppervlaktewater verder te verminderen.

Wat doet de agrarische sector?

In de afgelopen jaren heeft de land- en tuinbouwsector veel inspanningen geleverd en maatregelen genomen om de emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen terug te dringen. En daarmee de waterkwaliteit te verbeteren. De agrarische sector is op de goede weg, maar is er nog niet.

Om aan de KRW te voldoen, zijn er op landelijk niveau maatregelen opgenomen in het mestbeleid en het gewasbeschermingsbeleid. Daarnaast zijn agrariërs zelf aan zet om de waterkwaliteit te verbeteren. Daarbij kunnen ze gebruikmaken van het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW).

Deltaplan Agrarisch Waterbeheer

In het Deltaplan Agrarisch Waterbeheer (DAW) werkt LTO, de belangenorganisatie van Nederlandse boeren en tuinders, samen met waterschappen en andere partijen aan schoner en voldoende water en een betere bodem. Qua beleid gaat het om het realiseren van de wateropgaven vanuit de KRW, het gewasbeschermings- en mestbeleid en waterkwantiteitsbeleid. Met Europese subsidies vanuit het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid stimuleren waterschappen agrariërs bij het nemen van maatregelen.

Binnen DAW is kennisdeling van belang. Bijvoorbeeld om agrariërs inzicht te geven over hun bodem of hoe nieuwe innovaties in de praktijk werken. Zo stimuleert DAW in het nemen van maatregelen of veranderingen in het management van het bedrijf. Het toepassen van precisiebemesting en speciale spuittechnieken voor gewasbeschermingsmiddelen, het aanleggen van wasplaatsen op het erf, keuze van gewassen en het aanleggen van bufferstroken langs het water, zijn enkele voorbeelden.

Emissies naar 0 in glastuinbouw

De glastuinbouwsector en de overheden (Rijksoverheid, gemeenten en waterschappen) hebben afgesproken om de emissies van meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen zodanig terug te dringen dat in 2027 nagenoeg een nullozing wordt bereikt. Hiervoor werken de partijen samen in het Platform duurzame glastuinbouw.

> Lees meer op de website Glastuinbouw Waterproof

Wat doen de waterschappen?

De waterschappen meten regelmatig de waterkwaliteit in agrarische gebieden. Ze meten dan hoeveel de hoeveel meststoffen en gewasbeschermingsmiddelen er in het oppervlaktewater zitten. In de factsheet onder Documenten staat meer informatie over het Meetnet Nutriënten Landbouw Specifiek Oppervlaktewater (MNLSO).

Daarnaast houden de waterschappen toezicht dat landbouw- en tuinbouwbedrijven de maatregelen toepassen die zijn voorgeschreven in de wetgeving. Ook ondersteunen de waterschappen de agrarische sector bij het DAW.

Wat doet de Unie van Waterschappen?

De Unie van Waterschappen vertegenwoordigt en behartigt de belangen van de waterschappen in Den Haag en in Brussel. De Unie zet zich namens de waterschappen in om de waterkwaliteit zodanig te verbeteren dat in 2027 de KRW-doelen worden gehaald en in 2030 de land- en tuinbouw nagenoeg emissieloos is.

Naast lobby-activiteiten werkt de Unie samen met landbouworganisaties, ministeries, politiek en andere betrokken partijen om deze doelstellingen te bereiken. Daarvoor brengen we samen met de waterschappen de problematiek in beeld en de mogelijke oplossingen.


Medewerkers bij dit thema

> Marianne Mul

Beleidsadviseur waterkwaliteit

> Jantine Haverkamp

> Sander Mager