Zomercolumn: Europa draait door

27 juli 2021

Half juli presenteerde de Europese Commissie onder leiding van Frans Timmermans een omvangrijk klimaatpakket. Met daarin ook veel relevante onderwerpen voor de waterschappen. Blijf daarom scherp op de Europese ontwikkelingen en dossiers, ook nu Nederland nog geen nieuw kabinet heeft. Dat is de oproep van Ruud Schers, beleidsadviseur Europa bij de Unie van Waterschappen.

“Het zal u vast niet ontgaan zijn: half juli presenteerde de Europese Commissie onder leiding van Frans Timmermans een omvangrijk klimaatpakket, het zogenoemde Fit for 55-pakket. In een notendop: een set maatregelen met als doel de Europese broeikasgasuitstoot in 2030 te reduceren met 55% ten opzichte van 1990. Omvangrijk was het zeker: het betrof 12.000 pagina’s.

Berg aan wetten en regels?

De reactie van sommigen hierop was: “Kijk wat Brussel voor een berg aan wetten en regels uitstort over Nederland.” Echter, de waarheid is verre van dat. In de komende periode zullen de lidstaten en het Europees Parlement zich over de voorstellen buigen en zal er via onderhandelingen en amendementen nog behoorlijk wat aan de voorstellen veranderd kunnen worden. Echter, het punt op de horizon, 55% broeikasgasreductie in 2030, ligt vast in de Europese Klimaatwet en is de stok achter de deur. Deze wet is op 28 juni definitief vastgesteld, na onderhandelingen tussen het Europees Parlement en de 27 lidstaten.

Relevant voor waterschappen

Voor waterschappen zitten er diverse relevante onderdelen in het pakket. Hierbij valt te denken aan regelgeving op vlak van hernieuwbare energie, energie-efficiëntie, (verandering van) landgebruik en bosbouw, regels omtrent de verdeling van inspanningen bij de CO2-reductie (effort sharing) en ten slotte de EU-bossenstrategie. Bovendien zal Brussel de klimaatdoelstellingen ook gaan mainstreamen in alle EU-wetgeving of anders gezegd: nieuwe wetgevingsinitiatieven zullen bij moeten dragen aan klimaatmitigatie.

Nieuw kabinet

Het Fit for 55-pakket is door haar omvang en impact een politiek gevoelig dossier. Mede onder druk van Nederland is het broeikasgasreductiedoel voor 2030 opgehoogd van 40% naar 55%. Consequentie hiervan is echter dat het EU-doel en het Nederlandse doel, zoals opgenomen in het Klimaatakkoord, uit de pas lopen. Hoe hiermee om te gaan, zal derhalve logischerwijs op het bordje liggen van het nieuwe kabinet.

Ook op andere, voor waterschappen relevante, beleidsterreinen draait de Brusselse molen verder. Hierbij valt te denken aan het Nationaal Strategisch Plan voor het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid, het Nederlands plan voor het EU Herstelfonds (RRF), voorstellen op het vlak van Circulaire Economie, duurzame chemische stoffen en biodiversiteit die hun weerklank zullen vinden in andere EU-regelgeving.

Op het moment van schrijven is de Haagse kabinetsformatie nog volop gaande, echter op dit moment vooral buiten het zicht van publiek. Na de zomervakantie worden we wellicht verrast door een stroomversnelling in de formatie met een nieuw kabinet in het najaar.

Scherp blijven

De indruk kan ontstaan dat de rest van de wereld stilstaat omdat erg geen missionair kabinet is. Echter, Nederland zal op diverse Brusselse dossiers (strategisch) positie moeten innemen en nationale invulling van Europees beleid gaan indienen. Daarom is er dus voldoende aan gelegen om scherp te blijven op alle Europese ontwikkelingen en dossiers in de komende weken en maanden. Met of zonder nieuw kabinet. Want die molen in Brussel, die draait gewoon door.”