Rivierkreeften niet de oorzaak van dijkafschuiving Reeuwijk

15 september 2022

In juli 2021 is er in Reeuwijk een stuk dijk gaan schuiven. Daardoor ontstond een gat in de dijk en liep een deel van een polder onder. Omwonenden dachten dat de dijkafschuiving misschien zou komen door de Amerikaanse rivierkreeft. Er werden zelfs Kamervragen over gesteld. Maar uit onderzoek blijkt nu dat de kreeft niet de oorzaak is.



In samenwerking met Deltares, Wageningen Universiteit en de TU Delft heeft het hoogheemraadschap van Rijnland de mogelijke oorzaken onderzocht. Dit waterschap is verantwoordelijk voor de betreffende dijk.

Verlies van stabiliteit

Uit het onderzoek blijkt dat de dijk diep in de ondergrond is afgeschoven. Dit komt door verlies van stabiliteit. Die verminderde stabiliteit is het gevolg van uitgevoerde werkzaamheden in het verleden, langzaam verlies van gewicht door het uitdrogen van het veen op de dijk en de bijzondere opbouw van de bodem op deze locatie.

‘Geen buitensporige graverij’

Hoogheemraad Bas Knapp: “Er is geen buitensporige graverij van rivierkreeften geconstateerd en de afschuiving zit veel dieper dan waar de rivierkreeften graven. Daarmee kunnen we de rivierkreeft als oorzaak uitsluiten.”

> Lees het uitgebreide bericht op de website van Rijnland

CDA stelt vragen over Amerikaanse rivierkreeft

5 april 2022

Derk Boswijk, Tweede Kamerlid voor het CDA, heeft de minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit vragen gesteld over de overlast die wordt veroorzaakt door de Amerikaanse rivierkreeft.



Door deze rivierkreeft gaat de waterkwaliteit en de biodiversiteit achteruit. De kreeften eten namelijk de waterplanten op. Ook woelen ze in de bodem en oevers waardoor het water troebel wordt. Er dringt dan geen licht meer tot op de bodem door. Gevolg: waterplanten verdwijnen, het ecologisch evenwicht wordt verstoord en de waterkwaliteit verslechtert. Ook kost het extra geld om bijvoorbeeld de oevers te herstellen.

Financiële schade

Boswijk vraagt de minister om de financiële schade in beeld te brengen. Ook wil hij graag weten of de doelstellingen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) niet in gevaar komen door de achteruitgang van de waterkwaliteit veroorzaakt door de rivierkreeft.

Waterkeringen

Een ander risico is volgens Boswijk dat waterkeringen doorbreken door de aanwezigheid van de rivierkreeft. Het Kamerlid is benieuwd hoe de minister daar tegenaan kijkt.

Grootschalige bestrijding

Daarnaast is er het probleem dat volgens de wet alleen beroepsvissers kreeften mogen vangen. Hierdoor is grootschalige bestrijding niet mogelijk. Bij een proef met het op grote schaal vangen van rivierkreeften in de Krimpenerwaard zijn 80.000 kreeften uit het water gevist. Dat was naar schatting de helft van het aantal volwassen kreeften in het gebied. Boswijk vraagt de minister of het bij dit soort aantallen wel een effectieve beheermaatregel is als alleen beroepsvissers op kreeften mogen vissen.

Extra geld

De CDA’er vraagt ook of de minister bereid is om samen met waterschappen en provincies extra geld vrij te maken om versneld een effectieve aanpak te ontwikkelen waarmee de rivierkreeft bestreden kan worden.

Standpunt

De waterschappen vinden dat de verantwoordelijke partij, het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV), het voortouw moet nemen om het kreeftenprobleem aan te pakken.

> De antwoorden van de minister (11 mei 2022)

Nieuwe website over plaagsoorten in Nederland

28 juni 2021

Hoe blijf je op de hoogte van de verspreiding, bestrijding en beheersing van soorten planten en dieren die een plaag vormen voor het waterbeheer in Nederland? Sinds kort is alle kennis over plaagsoorten te vinden op plaagsoorten.nl.



Ieder jaar maken waterbeheerders hoge kosten voor het bestrijden van plaagsoorten die een bedreiging vormen voor de waterhuishouding, de ecologie of de waterkeringen. Het kan gaan om planten (bijvoorbeeld de Aziatische duizendknoop) of dieren (bijvoorbeeld de Amerikaanse rivierkreeft). Vroege bestrijding van deze soorten leidt later tot lagere kosten. Delen van kennis over verspreiding en bestrijding draagt bij aan het voorkomen van problemen.

Achtergronden en nieuws

Op de nieuwe website plaagsoorten.nl staan artikelen met achtergrondinformatie over plaagsoorten, nieuws over bestrijdingsmethodes, en berichten over actuele wet- en regelgeving. Daarnaast bevat de website ook interviews met beheerders en blogs van waterschappers.

Werkgroep plaagsoorten

Deze website is een initiatief van de werkgroep plaagsoorten van de Unie van Waterschappen en gerealiseerd met hulp van kenniscentrum Stichting Toegepast Onderzoek Waterbeheer (STOWA).

Ga naar plaagsoorten.nl

Aanpak uitheemse rivierkreeften

19 maart 2021

De Commissie Watersystemen (CWS) van de Unie van Waterschappen heeft op 10 maart gesproken over uitheemse rivierkreeften. De commissie wil in een gezamenlijk traject, onder leiding van het ministerie van LNV, onderzoeken hoe de problemen die ontstaan door de aanwezigheid van uitheemse rivierkreeften aangepakt kunnen worden.



Het ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) wil samen met het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, IPO, VNG en de Unie een programma opzetten rondom uitheemse rivierkreeften. Daarin moeten de thema’s wetgeving, onderzoek en beheersmaatregelen aan bod komen. De wens is dat ook de landbouw-, visserij- en natuursector betrokken worden. In juni zijn de contouren van het programma klaar.

Problematiek

Uitheemse rivierkreeften veroorzaken in toenemende mate schade aan het watersysteem, vooral in West- en Midden Nederland. De kreeften eten de onderwatervegetatie op en woelen in de bodem en oevers waardoor het water troebel wordt. Hierdoor kan er geen licht meer tot op de bodem doordringen en hebben waterplanten geen kans meer.

Onderzoeksplan

In de CWS van 10 maart is een onderzoeksplan van de waterschappen, Unie en het ministerie van LNV besproken dat ingaat op de problemen die uitheemse rivierkreeften veroorzaken. In het onderzoeksplan komen de volgende zaken aan bod:

  • De vraag of de wet- en regelgeving aangepast kan worden zodat het eenvoudiger wordt om uitheemse rivierkreeften te bestrijden, en zo ja, hoe dan;
  • Onderzoek naar ecologische omstandigheden waarbij kreeften minder of zelfs geen schade veroorzaken;
  • Onderzoek naar de omvang van de schade zelf;
  • Aandacht voor de zoektocht naar effectieve beheersmaatregelen.

Bestrijding en preventie

Welke maatregelen effectief zijn bij de beheersing van de populatie tot een niveau waarin de schade die ze veroorzaken acceptabel is, is nog onvoldoende bekend. Ook is nog niet bekend wat er gedaan kan worden om verdere verspreiding van rivierkreeften tegen te gaan. De komende periode is hier meer onderzoek voor nodig. Deze vragen over effectieve bestrijding en preventie uit het onderzoeksplan worden ingebracht in het op te stellen programma.

Nieuw STOWA-onderzoek naar uitheemse rivierkreeft

19 mei 2020

Uitheemse rivierkreeften horen van oudsher niet in Nederland thuis. De dieren hebben bij ons geen natuurlijke vijanden en zijn door menselijk handelen hier beland. STOWA, het kenniscentrum van de waterschappen, deed onderzoek naar de rode Amerikaanse rivierkreeft.



Als uitheemse rivierkreeften met teveel op dezelfde plek zijn, hebben ze een negatieve invloed op het waterleven. Ze veroorzaken schade aan de onderwatervegetatie doordat ze deze opeten. Ze knippen waterplanten kapot, woelen in de bodem en de oevers, waardoor het water troebel wordt.

Biodiversiteit neemt af

Hierdoor dringt er nauwelijks meer licht door op de bodem, vegetatie verdwijnt, de biodiversiteit neemt af en de ecologie wordt aangetast. De doelen van de Kaderrichtlijn Water kunnen hierdoor flink onder druk komen te staan. Ook heeft het graafgedrag van kreeften mogelijk een negatieve invloed op de stabiliteit van oevers en kades.

Steeds meer

De kreeften verspreiden zich steeds meer en komen in hogere dichtheden voor, waarmee hun negatieve invloed toeneemt. Voor de waterschappen ontstaan er bij het uitoefenen van beheertaken problemen.

Maatregelen

Om de schade die de kreeften veroorzaken te verminderen of te voorkomen, zoeken water- en natuurbeheerders naar manieren om het aantal kreeften te verminderen. Er is helaas geen standaardrecept waarmee de geconstateerde problemen helemaal zijn op te lossen. Maar er zijn wel afzonderlijke maatregelen die op specifieke locaties de problemen kunnen beperken.

Fosfaat in watersystemen

De rode Amerikaanse rivierkreeft is een van de uitheemse rivierkreeften. Ze leven vooral in het veenweide- en laagveenlandschap. Uit nieuw onderzoek van STOWA blijkt dat het aantal rode Amerikaanse rivierkreeften in sloten en plassen weinig te maken heeft met de leefomgeving waarin ze zich bevinden. Er is verder een zwak verband gevonden tussen het aantal kreeften en de belasting van watersystemen met fosfaat. Fosfaat komt uit mest. Het lijkt erop dat het aantal kreeften stijgt naarmate de fosfaatbelasting hoger is.

Waterkwaliteitsdoelen bieden perspectief

Voor veel watersystemen is het verlagen van de fosfaatbelasting ook belangrijk om waterkwaliteitsdoelen te halen. Dat biedt een positief perspectief op het aantal en de verspreiding van de rode Amerikaanse rivierkreeft. Uit het onderzoek blijkt ook dat er minder kreeften voorkomen bij watersystemen met brede rietoevers. De kreeften voelen zich daar mindert thuis. Brede rietoevers dragen bovendien bij aan waterkwaliteit en biodiversiteit.

> Commissie Watersystemen wil onderzoek naar uitheemse rivierkreeft