Staatssecretaris Koninkrijkrelaties en Digitalisering, maakt kennis met de Unie van Waterschappen

8 november 2022

Staatssecretaris Koninkrijkrelaties en Digitalisering, Alexandera van Huffelen, heeft op 7 november kennisgemaakt met de Unie van Waterschappen. Bestuurders Rogier van der Sande, Vincent Lokin en MT-lid Marianne Krug spraken van Huffelen tijdens deze kennismaking. Er is gesproken over de bijdrage die de waterschappen kunnen leveren aan de Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren van het kabinet. En hoe het kabinet de waterschappen kan helpen bij de digitale transformatie.

Staatssecretaris Koninkrijkrelaties en Digitalisering, maakt kennis met de Unie van Waterschappen

Alexandra van Huffelen gaf aan blij te zijn kennis te maken met de waterschappen. Ze vindt het belangrijk om te bespreken hoe we elkaar kunnen helpen en gezamenlijk kunnen optrekken op dit thema.

Mens en digitale transformatie

De waterschappen zien digitalisering niet alleen als iets ‘technologisch’, de uitdaging zit ook in de processen eromheen. Want digitalisering heeft invloed op de manier waarop waterschappen werken en dat vraagt veel van de kennis en vaardigheden van onze medewerkers. Een zorgpunt, gezien de krapte op de arbeidsmarkt.

Traineeprogramma’s

De staatssecretaris herkent de zorgpunten van de waterschappen. Ze wil graag doorpraten over hoe we kunnen samenwerken, bijvoorbeeld met traineeprogramma’s. Er was ook aandacht voor de mensen die niet mee kunnen komen in de digitale samenleving. Voor deze mensen moet er altijd een niet-digitaal loket open staan, waar mensen met vragen terecht kunnen.

Ethiek en veiligheid

“Digitalisering en digitale transformatie gaan niet alleen over technologie, maar ook over de processen eromheen. Het heeft invloed op onze manier van werken en op de kennis en vaardigheden van de medewerkers. Door digitalisering gaan processen sneller en worden beslissingen geautomatiseerd. Dan is het des te belangrijker om stil te staan bij de beveiliging, privacy en proportionaliteit,” aldus Vincent Lokin.

Bewustwording

Om hier bewustwording voor te creëren en het gesprek hierover te faciliteren, organiseren de Unie en het Waterschapshuis verschillende bijeenkomsten en lezingen. Een voorbeeld hiervan zijn de bestuurlijke ethieksessies. Lokin refereerde ook aan de vele data die waterschappen hebben als ze bijvoorbeeld dijkinspecties met drones uitvoeren. Maar ook aan de waardevolle informatie die waterschappen kunnen halen uit de rioolwaterzuiveringen, bijvoorbeeld voor het coronadashboard. Onze ‘big brown data’. “Bij het inwinnen en verwerken van data is het van belang dat je aan het begin al goed nadenkt wat de ethische gevolgen hiervan kunnen zijn. Maar ook de informatieveiligheid is van groot belang.”
De staatssecretaris herkende dit en gaf aan dat we zo sterk zijn als de zwakste schakel in het geheel.

Werkagenda Waardengedreven Digitaliseren en wet-en regelgeving

“De werkagenda gaat over de kansen die digitalisering biedt maar wel waardengedreven,” aldus de staatssecretaris, “Waarden als veiligheid, democratie, zelfbeschikking, privacy en transparantie staan hierin centraal.”

Vincent Lokin is blij om te horen dat de werkagenda vanuit waarden is opgesteld en herkent de geschetste waarden. Hij legde het verband met de grote hoeveelheid wet- en regelgeving die vanuit Europa en Neder-land op de decentrale overheden afkomen. Hij wil hierin graag samen met het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) onderzoeken wat dit voor impact heeft op de waterschappen. En ook of alle regelgeving uitvoerbaar is, ook gezien de schaarste op de arbeidsmarkt. De staatssecretaris agendeert dit vraagstuk in het overheidsbrede beleidsoverleg digitale overheid, ook wel afgekort als het OBDO.

Ter afsluiting nodigden Rogier van der Sande en Vincent Lokin de staatssecretaris uit voor een werkbezoek aan de waterschappen. “Daarin kunnen we in de praktijk laten zien hoe we omgaan met data en ethiek op een inspirerende locatie.”

Ethiek binnen de waterschappen

19 oktober 2022

19 oktober is het Global Ethics Day. Een dag om stil te staan bij ethische uitdagingen. De waterschappen kennen deze uitdagingen ook. Het maken van de moreel juiste keuze is soms lastig. In de weken voor Global Ethics Day hebben de waterschappen hier uitgebreid bij stilgestaan.



Voor de waterschappen zijn er enerzijds de bekende vraagstukken rondom duurzaamheid en klimaat, veiligheid en de eerlijke verdeling van de lasten voor een toekomstbestendige waterhuishouding. Anderzijds roepen technologische ontwikkelingen ook nieuwe vragen op over beveiliging, privacy en proportionaliteit. Zeker nu door digitalisering processen sneller gaan en beslissingen geautomatiseerd worden, is het belangrijk om stil te staan bij de mogelijke gevolgen daarvan. Om hier bewustwording voor te creëren hebben de Unie van Waterschappen en Het Waterschapshuis de afgelopen weken bijeenkomsten en lezingen georganiseerd.

Kunnen, mogen en willen

Op 29 september was er een lezing voor juridische medewerkers met als thema: wat kan (techniek), wat mag (wet en regelgeving) en wat willen we (ethiek). Op 6 oktober vond de eerste bestuurlijke ethieksessie plaats. De dagelijkse bestuurders, directeuren en Chief Data Officers (CDO) kregen hier uitleg van prof. dr. ir. Jeroen de Ridder, universitair hoofddocent filosofie aan de Vrije Universiteit Amsterdam. De Ridder ging in op het belang van ethiek en de verschillende methoden die gebruikt kunnen worden om het ethisch gesprek te voeren. De deelnemers konden dit vervolgens direct toepassen op zelf ingebrachte casussen vanuit de praktijk.

Ethics by design

Belangrijke les is dat ethiek een plek verdient binnen de hele organisatie. Ethiek is niet iets voor bestuurder of management alleen. Ook moet ethiek vanaf het begin van een project meegenomen worden: ethics by design.

Ook volgend jaar veel aandacht voor ethiek

De Unie en het Waterschapshuis zetten in 2023 een training op voor begeleiders die de waterschappen kunnen ondersteunen bij het voeren van het ethische gesprek.

Op 9 december is de tweede bestuurlijke ethieksessie.

Meer informatie over de training en ethieksessie

Prestaties van de waterschappen inzichtelijk in Waterschapspeil 2022

4 oktober 2022

De resultaten van het werk van alle 21 waterschappen staan op een rij in de rapportage Waterschapspeil, die op 4 oktober 2022 is verschenen. Waterschapspeil 2022 is een brede bedrijfsvergelijking, uitgevoerd voor en door de waterschappen over de periode 2019-2021.



Zo zijn zij transparant over hun kosten en baten en kunnen ze hun prestaties vergelijken en verbeteren. Belangstellenden kunnen via Waterschapspeil en de onderliggende databanken meer te weten komen over het waterschapswerk.

Inzicht

“Met Waterschapspeil willen we als waterschappen laten zien hoe we werken aan veilig, voldoende en schoon water”, zegt Rogier van der Sande, voorzitter van de Unie van Waterschappen. “Waterschapspeil biedt ook inzicht in de manier waarop de waterschappen bijdragen aan verschillende maatschappelijke uitdagingen, zoals omgaan met klimaatverandering, de energietransitie en de ruimtelijke inrichting van Nederland.”

Enkele feiten en cijfers over het jaar 2021

  • Waterschappen beheren ruim 18.000 kilometer aan waterkeringen. In 2021 werken ze aan de versterking van 787 km primaire keringen, die bescherming bieden tegen grote rivieren en de zee, en van 156 km regionale keringen. Tot 2023 zijn de waterschappen nog bezig met het beoordelen van primaire keringen. Dan is de totale opgave in beeld. De primaire keringen moeten in 2050 aan nieuwe veiligheidsnormen voldoen.
  • 99,6 procent van de beheergebieden voldoet aan de wateroverlastnormen. In 2016 gold dat nog voor 99,0 procent. Dat neemt niet weg dat sommige gebieden toch tijdelijk onder water kunnen komen te staan, zeker bij piekbuien na droogte.
  • Waterschappen geven adviezen aan makers van ruimtelijke plannen, zoals gemeentes, provincies of projectontwikkelaars. Het totale aantal wateradviezen, de zogeheten Watertoets, neemt toe van ruim 6.600 in 2019 tot meer dan 8.700 in 2021. De Watertoets wordt daarmee een steeds belangrijker middel.
  • De waterschappen meten op 5.030 locaties de waterkwaliteit. Dat zijn 841 meer locaties dan in 2019. Op 220 locaties worden medicijnresten gemeten en op 184 locaties de zeer zorgwekkende stof PFOS. Waterschappen meten bijvoorbeeld om te controleren of vergunningen worden nageleefd of om vast te stellen waar maatregelen nodig zijn om de waterkwaliteit te verbeteren.
  • Waterschappen hebben een plan voor biodiversiteit, of werken hieraan. De gezamenlijke waterschappen zijn partner van het Deltaplan Biodiversiteitsherstel.
  • De waterschappen beoordelen de waterkwaliteit van 490 zwemlocaties in Nederland. Op de meeste is de waterkwaliteit stabiel goed, ondanks de zomers die gemiddeld warmer en droger worden.
  • De waterschappen zuiveren het rioolwater. Daarmee voldoen ze voor 98% aan de kwaliteitseisen. Dit percentage is al jaren hoog. Bij de zuivering van rioolwater winnen de waterschappen in toenemende mate energie en grondstoffen terug, zoals zoet water en cellulose.
  • De waterschappen zijn goed op weg naar 100 procent energieneutraliteit in 2025: ze zijn in 2021 voor 66 procent energieneutraal. Ze produceren zonne-energie en biogas door slibvergisting op de rioolwaterzuiveringsinstallaties. Daarnaast wekken ze ook elektriciteit op met windturbines.
  • Waterschappen hebben afspraken gemaakt om bepaalde producten en diensten digitaal aan te bieden, om zo hun dienstverlening te verbeteren. Vanaf 2023 is dit ook wettelijk verplicht. In 2021 wordt 60 procent van deze producten en diensten volledig digitaal aangeboden.

Van elkaar leren

Ieder jaar leveren alle waterschappen gegevens aan over hun prestaties en kosten voor de zogeheten Waterschapsspiegel. De data worden online ontsloten via het WAVES-dashboard. Hierin staan gegevens over bijvoorbeeld werkzaamheden op het gebied van waterveiligheid, schoon en voldoende water, het zuiveren van rioolwater en de financiën. Met dit online dashboard kan iedereen de prestaties van waterschappen met elkaar vergelijken. Eens in de 2 jaar verschijnt er een samenvattende rapportage onder de naam Waterschapspeil. Daarnaast verschijnen er ook themarapportages die meer duiding en toelichting geven op de gegevens.

Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer

Tegelijk met Waterschapspeil 2022 is de online Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer verschenen. Deze rapportage verschijnt elke 3 jaar en geeft een gedetailleerd beeld van de zuiveringstaak van de waterschappen. Het bijbehorende dashboard geeft inzichten per waterschap. Alle verzamelde gegevens zijn in te zien en te downloaden uit de databank.

> Waterschapspeil 2022
> Waterschapsspiegel.nl

Waterschappen zuiveren meer rioolwater en hergebruik water neemt toe

De waterschappen hebben het afgelopen jaar meer rioolwater gezuiverd. Dat blijkt uit de op 4 oktober verschenen rapportage ‘Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer’. De totale hoeveelheid getransporteerd rioolwater bedroeg in 2021 1,96 miljard kubieke meter. Dat is bijna 10% meer dan in het droge jaar 2018. Steeds meer gezuiverd rioolwater wordt hergebruikt. In 2021 ging dat om 14 miljoen kubieke meter.



De 21 waterschappen beheren ruim 300 rioolwaterzuiveringsinstallaties. Het rioolwater wordt daar door ruim 2.300 rioolgemalen en meer dan 8.100 kilometer transportleiding van de waterschappen naartoe geleid.

Kwaliteitseisen

Sander Mager, bestuurslid van de Unie van Waterschappen: “Het zuiveren van rioolwater draagt bij aan de volksgezondheid en aan een goede kwaliteit van het oppervlaktewater. Ook biedt het allerlei kansen op het gebied van terugwinning van grondstoffen en energieopwekking. Zo hebben we in 2021 18 miljoen kubieke meter groengas geproduceerd uit biogas. Dat is de hoeveelheid gas waarmee 85.000 huishoudens een jaar lang warm zouden kunnen douchen. Als waterschappen bundelen we onze krachten, bijvoorbeeld bij de verwijdering van microverontreinigingen voor een betere waterkwaliteit. We zijn trots dat het gezuiverde water voldoet aan de kwaliteitseisen en we de kostenstijging beperkt hebben kunnen houden.”

Kosten licht gestegen

De kosten voor beheer en exploitatie van de rioolwaterzuivering bedroegen in 2021 1.118 miljoen euro. Ten opzichte van 2018 zijn de kosten met 7,8 procent gestegen. Deze stijging ligt 1,1 procent boven de inflatie in deze 3 jaar. Dit wordt vooral veroorzaakt door een hoger verbruik van energie en chemicaliën voor het transporteren en zuiveren van rioolwater. Huishoudens en bedrijven betalen via de waterschapsbelasting (zuiveringsheffing) voor de zuivering van hun afvalwater. Dit tarief steeg in deze periode met 7,4 procent. Dat is in lijn met de stijging van de kosten van het zuiveringswerk.

Rioolwatermetingen

De rapportage gaat over de jaren 2019-2021 en valt dus deels samen met de COVID-19-pandemie. Waterschappen hebben de bemonstering van het rioolwater op grote schaal uitgebreid en spelen daarmee een belangrijke rol in de bestrijding van het virus. Zo is nu en in de toekomst beter in beeld te brengen waar virussen opleven. Rioolwateronderzoek kan bovendien een schat aan informatie geven over onder meer gezondheid, medicijn- en drugsgebruik.

Uitdagingen

Er spelen veel uitdagingen om de kwaliteit van de rioolwaterzuivering ook in de toekomst op peil te houden. Sander Mager: “Naast de reguliere zuiveringstaak komen steeds meer ontwikkelingen op ons af. Zoals meer zorgwekkende stoffen in het water, voldoen aan de eisen voor de waterkwaliteit vanuit Europa, beperkingen rond de capaciteit van het verwerken van slib en afspraken om te verduurzamen. Ook het veranderende klimaat heeft invloed. De lange periodes van droogte afgewisseld met extreme piekbuien zorgen voor grote wisselingen en technische uitdagingen in het verwerken van het binnenkomende rioolwater. Er wordt de komende jaren dus veel van de waterschappen gevraagd.”

Van elkaar leren

De Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer vindt elke 3 jaar plaats als verdiepend onderdeel van de algemene bedrijfsvergelijkingen van de waterschappen. Het doel is dat waterschappen van elkaar kunnen leren en transparant zijn. De rapportage verschijnt samen met een dashboard. Daar zijn de gegevens van verschillende waterschappen makkelijk door de jaren heen met elkaar te vergelijken. In de databank Waterschapsspiegel zijn de gegevens per waterschap én per rioolwaterzuiveringsinstallatie te raadplegen.

> Rapportage Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer
> Dashboard Bedrijfsvergelijking Zuiveringsbeheer
> Alle verzamelde data op www.waterschapsspiegel.nl

Overheidsbrede cyberoefening op 31 oktober

21 september 2022

Cybersecurity is voor waterschappen een belangrijk thema. Er zijn immers veel processen van de waterschappen geautomatiseerd. Daarmee is digitale veiligheid onderdeel geworden van waterveiligheid. De Unie roept waterschappen daarom op om mee te doen aan de overheidsbrede cyberoefening op 31 oktober.

Gemaalbeheerder bij de computerschermen

Vincent Lokin is bestuurslid bij de Unie van Waterschappen en heeft onder meer digitalisering in zijn portefeuille. In een video van het Overheidsbreed Cyberpogramma vertelt hij over het belang van audits van geautomatiseerde processen: “Als we door middel van audits weten waar we staan, kunnen we ook gericht maatregelen nemen om de cyberveiligheid te verbeteren.”

De hele keten sterk

Lokin benadrukt het belang van samenwerking om de hele keten sterk te houden en geeft het advies aan alle overheden om hun taken op het gebied van cyberveiligheid uiterst serieus te nemen. “Investeer in de beveiliging van je gegevens en zorg voor verantwoorde verwerking.”

Tekst loopt door onder de video

Overheidsbrede cyberoefening

Het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties organiseert op 31 oktober ’s middags een overheidsbrede cyberoefening. Ook waterschappen kunnen online meedoen aan deze interactieve cyberoefening en in de eigen organisatie simultaan mee oefenen.

> Meer informatie in de agenda

Waterschappen vragen Kamer aandacht voor digitale transformatie

25 januari 2022

Op 26 januari staat in de Tweede Kamer een Hoofdlijnendebat Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) gepland. De waterschappen hebben de Kamer aandacht gevraagd voor een aantal onderwerpen.



Rechtspositie politieke ambtsdragers

Een onafhankelijk Adviescollege gaat kijken naar de hoogte van de vergoeding voor Statenleden en algemeen bestuursleden van de waterschappen. Met het oog op de verkiezingen in 2023 is het wenselijk dat het college rond deze zomer een advies geeft. De waterschappen hopen dat de planning gehaald wordt.

Lokale democratie

De Unie van Waterschappen maakt zich samen met de VNG hard voor versterking van de lokale democratie. Ze pleiten onder meer voor subsidie voor politieke partijen die meedoen aan lokale verkiezingen. In het coalitieakkoord staat niets over versterking van de lokale democratie. De waterschappen willen graag weten hoe de minister tegen dit onderwerp aankijkt.

Digitale transformatie

De waterschappen zijn blij dat het onderwerp digitalisering als 1 van de 3 grote transities in het coalitieakkoord staat, naast circulaire economie en klimaat & energie. De waterschappen missen in het akkoord wel aandacht voor de digitale transformatie. Het gaat immers niet alleen om de techniek maar ook om de processen eromheen.

Financiële onderbouwing

De waterschappen zien ook een toenemende afhankelijkheid van een goed functionerende ICT-infrastructuur en -dienstverlening. Daardoor zijn ze kwetsbaar voor cybercrime: aanvallen van buitenaf. Informatieveiligheid en privacy staan hoog in het vaandel bij de waterschappen. Onderwerpen die ook in het coalitieakkoord expliciet worden genoemd. De financiële onderbouwing om activiteiten rond informatieveiligheid uit te voeren, ontbreekt echter in het coalitieakkoord.

Lees de hele inbreng

Permanente wet digitale besluitvorming in de maak

29 september 2021

Sinds het begin van de coronacrisis is de tijdelijke wet digitale beraadslaging en besluitvorming van kracht. Dankzij deze wet is tijdelijk digitale besluitvorming door algemeen besturen van waterschappen mogelijk. Er wordt nu gewerkt aan een permanente wet.



De minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) heeft een brief naar de Tweede Kamer gestuurd waarin zij aangeeft dat er gewerkt wordt aan zo’n permanente wet. Totdat die permanente regeling er is, geldt de tijdelijke wet. Deze wet wordt steeds met 2 maanden verlengd.

Nu de 1,5-metermaatregel is losgelaten, gelden de volgende regels voor vergaderingen:

  • Vergaderingen hoeven per 25 september niet meer op 1,5 meter van elkaar.
  • Er is geen controle van de CoronaCheck-app nodig voor zakelijke vergaderingen, zoals vergaderingen van volksvertegenwoordigende organen.
  • Er is wel controle van de CoronaCheck-app voor zakelijke evenementen zoals grootschalige congressen.
  • Als er op externe locaties wordt vergaderd, mag die locatie wel van alle deelnemers de QR-code van de deelnemers op de coronacheck-app controleren. Horecagelegenheden zijn daar ook toe verplicht.

VNG heeft enkele vragen en antwoorden voor raadsvergaderingen op een rij gezet. Die zijn ook toepasbaar op AB-vergaderingen. De vragen en antwoorden zijn hier te vinden.

Waterschappen: als 1 overheid aan de slag met digitalisering

27 september 2021

Op 28 september organiseert de Tweede Kamercommissie voor Digitale Zaken een rondetafelbijeenkomst. Ook voor de waterschappen zijn digitalisering en de digitale transformatie belangrijke thema’s.



Steeds vaker biedt digitalisering namelijk slimme oplossingen voor waterbeheer. Zo gebruiken de waterschappen satellietbeelden en sensoren om beter te kunnen inspringen op mogelijke problemen. Sommige waterschappen zetten drones in voor dijkinspecties.

Digitalisering is belangrijk

Ook verzamelen waterschappen steeds meer gegevens van bijvoorbeeld rioolwaterzuiveringsinstallaties, dijken en gemalen. De waterschappen delen die gegevens. Denk bijvoorbeeld aan de waterstanden in waterlopen waar boeren graag gebruik van maken. Digitalisering is voor de waterschappen dus belangrijk. Het onderwerp staat bij de waterschappen dan ook hoog op de bestuurlijke agenda. Zonder digitalisering zijn de grote opgaven rondom het klimaat en de energietransitie niet te realiseren.

1.000 cyberaanvallen per dag

Door de digitalisering worden de waterschappen wel afhankelijker van een goed functionerende ICT-infrastructuur en -dienstverlening. Daardoor zijn ze kwetsbaar voor aanvallen van buitenaf. Elke dag vinden er wel 1.000 cyberaanvallen plaats bij een waterschap.

Uitvoerbaarheid van wetten

Vanuit Brussel en Den Haag komt ook veel wet- en regelgeving over digitalisering op de waterschappen af. De waterschappen zien de noodzaak van deze wetten en regels uiteraard in, maar ze vragen zich af of ze alles op tijd kunnen invoeren. Verschillende wetten hangen nauw met elkaar samen. De waterschappen vragen de Tweede Kamer dan ook om de voortgang van en de samenhang tussen nieuwe wetten in de gaten te houden, net als de uitvoerbaarheid ervan voor de waterschappen.

Nieuwe vaardigheden medewerkers

De digitale transformatie vraagt ook andere kennis en nieuwe vaardigheden van de medewerkers van de waterschappen. In plaats van iemand die met een stok het waterpeil meet, is er nu behoefte aan dronepiloten en informatieveiligheidsexperts. Waterschappen kunnen vaak moeilijk de juiste mensen vinden. Ze pleiten daarom voor een goede samenwerking binnen de overheid op het gebied van de arbeidsmarkt.

Financiering

De waterschappen benadrukken dat de overheid zich moet houden de financiële afspraken die zijn gemaakt. Een financieel arrangement en goede ondersteuning helpen om de invoering van wet- en regelgeving te versnellen. Daardoor wordt de digitalisering bij de waterschappen bevorderd.

Kansen

De waterschappen vinden dat we de kansen van digitalisering moeten grijpen, maar ook de risico’s het hoofd moeten bieden. Daarom moeten we als 1 overheid met onderwerpen aan de slag als digitale dienstverlening, datagedreven werken, archivering, informatieveiligheid, privacy en ethiek.

Lees de volledige inbreng van de waterschappen aan de Tweede Kamer

De Archiefwet 2021 komt eraan

4 april 2022

Op 7 april kan de Vaste Kamercommissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW) inbreng leveren op de Archiefwet 2021. De waterschappen en provincies hebben de commissie een aantal aandachtspunten gestuurd.



De Archiefwet 2021 is een modernisering van de Archiefwet 1995. Door de modernisering sluit de wet beter aan bij de praktijk van het digitale informatiebeheer. Het wetsvoorstel bevat ook een uitbreiding van het toezicht. De waterschappen en de provincies zijn blij met de komst van de nieuwe wet, maar ze hebben ook een aantal opmerkingen.

Samenhang tussen wetten

De waterschappen en de provincies vinden dat er aandacht nodig is voor de uitvoerbaarheid en de samenhang met andere wetgeving. Er ligt bijvoorbeeld een voorstel om een Kaderwet voor informatie en informatiehuishouding te maken. Die wet kan de paraplu zijn voor de Archiefwet en een aantal andere wetten, zoals de Wet Open Overheid (Woo). De waterschappen en provincies zijn benieuwd wat de minister daarvan vindt.

Ontheffing bij overbrengen documenten

Overheidsinstellingen zijn verplicht om veel documenten over te dragen aan een archiefinstelling. Dat heet ‘overbrengen’. De archiefinstelling zorgt ervoor dat de documenten openbaar gemaakt worden. Onder documenten vallen ook Whatsappberichtjes en databases.

Verplichting uit de wet

In de Archiefwet staat dat waterschappen en provincies ontheffing moeten vragen als ze documenten niet willen overbrengen. Die ontheffing komt van Gedeputeerde Staten (waterschappen) of de minister van OCW (provincies). De waterschappen en provincies vinden dat niet zinvol en vragen de minister om deze verplichting uit de wet te halen.

Ondersteuning bij implementatie

Digitalisering vraagt veel van de waterschappen en provincies. Daarom vragen de waterschappen en provincies ondersteuning voor de implementatie van de Archiefwet. Ze vragen een bijdrage in de kosten en een centrale handreiking met een nadere uitwerking van het wetsvoorstel en communicatiemateriaal. Ook willen waterschappen en provincies graag in aanmerking komen voor een subsidie voor innovatieve projecten op het gebied van archivering.

Beroepsregister archivarissen

Door de digitalisering wordt van een archivaris meer kennis verwacht dan van de klassieke archivaris. Maar in de nieuwe Archiefwet vervalt de diploma-eis. De Koninklijke Vereniging Archiefsector Nederland (KVAN) is momenteel een beroepsregister voor archivarissen aan het opzetten. De waterschappen en de provincies vragen de minister om dit initiatief te steunen.

> Lees de hele inbreng

10 jaar Klimaatmonitor Waterschappen: succesvol verduurzamen

20 september 2021

De waterschappen hebben de energie- en klimaatambities gehaald die 10 jaar geleden zijn vastgelegd in het Klimaatakkoord Waterschappen Rijk. Dat blijkt uit de Klimaatmonitor Waterschappen over 2020.



Het gaat onder meer om energiebesparing, vermindering van broeikasgassen, duurzaam inkopen en duurzame energieproductie. Opvallend is de toename van de productie van zonne-energie.

Zelfvoorzienend

De Unie van Waterschappen en het Rijk hebben in 2010 onder meer afgesproken dat de waterschappen in 2020 voor minstens 40 procent zelfvoorzienend zijn door eigen duurzame energieproductie. Deze doelstelling is al in 2019 behaald. Dit percentage is in 2020 verder gestegen naar 43,2. Opvallend is de enorme stijging in de productie van zonne-energie van bijna 84 procent: van 23.639.873 naar 43.467.987 kWh. Dit is het resultaat van de grote hoeveelheid zonneweiden die in 2019 en 2020 zijn opgeleverd. Daarnaast was ook de totale productie van biogas in 2020 bijna 5 procent hoger dan in 2019.

Voetafdruk

De doelstelling om in de periode 2005-2020 jaarlijks gemiddeld 2% energie-efficiencyverbetering te realiseren is ruim gehaald met een gemiddelde van 3,8 procent per jaar. Ook de ambitie om de CO2-voetafdruk van 1990 in de periode tot en met 2020 met 30 procent te verminderen is geslaagd. Door de productie van biogas en de inkoop van groene stroom hebben de waterschappen in de periode 2005-2020 een vermindering van 68 procent gerealiseerd. Dat is 315 kiloton CO₂.

Gegevens beschikbaar

De Klimaatmonitor Waterschappen brengt ieder jaar de voortgang van de geboekte resultaten voor klimaat en duurzaamheid in beeld. De belangrijkste indicatoren en cijfers zijn vanaf dit jaar -met terugwerkende kracht- opgenomen in het WAVES-dashboard en de bijbehorende databank. In het Waterschap Analyse- en Verbetersysteem (WAVES) staan de gegevens voor de hele sector en voor elk waterschap afzonderlijk. Er is een speciale dashboardpagina over het thema ‘Klimaat’ zodat waterschappen en externe geïnteresseerden interactief aan de slag kunnen met de data. Bijvoorbeeld om uitkomsten te vergelijken tussen waterschappen onderling.

Energieneutraal

Met de Klimaatmonitor is ook inzicht verkregen in de toekomstige energieprojecten van de waterschappen. De waterschappen zetten zich nu in voor energieneutraliteit in 2025, door het gebruik van middelen als rioolwaterzuiveringen, terreinen en oppervlaktewater. Zo dragen ze bij aan de doelstelling van het nationale Klimaatakkoord.

Zonnestroom

Voor de periode tot en met 2025 verwachten de waterschappen met 105 geplande duurzame energieprojecten genoeg duurzame energie op te wekken om energieneutraliteit te bereiken. De meeste projecten (72) zijn gericht op de opwekking van energie met zonnestroom. Tegelijk werken de waterschappen aan een visie en aan strategieën richting klimaatneutrale en circulaire waterschappen. Dat gaat bijvoorbeeld over het terugdringen van het gebruik van fossiele brandstoffen in het materieel.

Circulaire waterschappen

In het Grondstoffenakkoord staat de doelstelling van een 100% circulaire economie in 2050 met een tussenstap in 2030. In dat jaar willen de waterschappen 50% minder primaire grondstoffen gebruiken die een negatieve milieu-impact hebben of schaars zijn. Onder andere door circulair in te kopen en infrastructurele projecten klimaatneutraal en circulair uit te voeren. Kortere productieketens en minder energieverbruik over de hele levenscyclus van producten en materialen zorgen voor een afname van broeikasgasemissies.

Grondstoffen terugwinnen

Ook vergroten waterschappen het aanbod aan hernieuwbare alternatieven door waardevolle grondstoffen terug te winnen, zoals schoon water uit rioolwater. Alle waterschappen hebben inmiddels beleid en doelstellingen gevormd om bij te dragen aan de transitie naar een circulaire economie. Daarnaast wordt er gewerkt aan een gezamenlijke strategie circulaire waterschappen.

WAVES-dashboard