Eerste Kamer reageert op wetsvoorstel geborgde zetels

22 juni 2022

21 juni was de schriftelijke behandeling van het initiatiefwetsvoorstel van Tweede Kamerleden Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) in de Eerste Kamer. Dit wetsvoorstel gaat over het schrappen van de geborgde zetels voor bedrijven in waterschapsbesturen.



De Commissie Infrastructuur, Waterstaat en Omgeving heeft schriftelijke inbreng geleverd op het initiatiefwetsvoorstel van Bromet en De Groot. VVD, CDA, ChristenUnie, PvdD, 50PLUS, SGP en de OSF (Onafhankelijke Senaatsfractie) geven met die inbreng hun visie op het voorstel.

Deskundigenbijeenkomst

Het CDA stelde voor om naast de inbreng ook een deskundigenbijeenkomst te houden na de zomer. Hierbij zouden experts uit verschillende hoeken worden uitgenodigd voor hun visie op het wetsvoorstel. Eerste Kamerleden kunnen dan aan deze experts vragen stellen. GroenLinks wil een dergelijke bijeenkomst nu al in gang zetten, zodat er niet teveel tijd verloren gaat. De commissie komt hier kort voor het zomerreces op terug.

Wijzigingen in wetsvoorstel

Ook bracht het CDA naar voren, dat het wetsvoorstel misschien opnieuw voor advies moet worden voorgelegd aan de Raad van State, omdat het flink gewijzigd is. Hier werd tijdens de vergadering verder niet op in gegaan.

Het voorstel van Bromet en De Groot was eerst om alle geborgde zetels in het waterschapsbestuur te schrappen. De ChristenUnie diende een amendement in waarbij de geborgde zetels beperkt worden tot 2 voor ongebouwd en 2 voor natuur. Bedrijven krijgen geen geborgde zetels meer. Ook krijgen geborgden niet meer standaard een plek in het dagelijks bestuur van een waterschap. Het initiatiefwetsvoorstel is in de Tweede Kamer aangenomen inclusief dit amendement van de ChristenUnie.

Tijdige afronding wenselijk

De Unie van Waterschappen had eerder aan de Eerste Kamer laten weten een halfjaar voor de waterschapsverkiezingen duidelijkheid te willen hebben over het wetsvoorstel. De waterschapsverkiezingen vinden in maart 2023 plaats.

Eerste Kamer start behandeling initiatiefwetsvoorstel geborgde zetels

16 juni 2022

De Eerste Kamer start op 21 juni de schriftelijke behandeling van het initiatiefwetsvoorstel van Tweede Kamerleden Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) over het schrappen van geborgde zetels voor bedrijven in waterschapsbesturen.



De Commissie Infrastructuur, Waterstaat en Omgeving heeft op die dag het zogenaamde voorbereidend onderzoek over het wetsvoorstel. De Unie van Waterschappen heeft een inbreng naar de Eerste Kamer gestuurd.

Achtergrond en ontwikkelingen

In deze inbreng worden net als bij de behandeling in de Tweede Kamer de achtergrond, de ontwikkelingen en de verschillende gezichtspunten over de geborgde zetels in de waterschapsbesturen naar voren gebracht. Daarnaast dringen de waterschappen aan op een tijdige afronding met het oog op de waterschapsverkiezingen in maart 2023. ‘Tijdig’ betekent voor of net na het zomerreces.

Lees de inbreng

Geborgde zetels – het proces uitgelegd

Wetsvoorstel geborgde zetels gewijzigd aangenomen in Tweede Kamer

31 mei 2022

Op 31 mei werd in de Tweede Kamer gestemd over het initiatiefwetsvoorstel van GroenLinks en D66 over de geborgde zetels bij de waterschappen. Het wetsvoorstel werd aangenomen inclusief een nieuw amendement van de ChristenUnie.



De uitkomst is dat de geborgde zetels beperkt worden tot 2 voor ongebouwd en 2 voor natuur. Bedrijven krijgen geen geborgde zetels meer. Ook krijgen geborgden niet meer standaard een plek in het dagelijks bestuur van een waterschap.

Amendementen

Na de plenaire behandeling op 18 mei en het eerdere amendement van de ChristenUnie en JA21 is er overleg geweest. Het eerdere amendement beperkte de geborgde zetels tot 2 per categorie (ongebouwd, bedrijven en natuur) en schrapte de verplichte zetel voor de geborgden in het dagelijks bestuur. Nieuw overleg tussen ChristenUnie en de initiatiefnemers leidde tot het nieuwe amendement.

Provinciale reglementen

In verband met de waterschapsverkiezingen van maart 2023 moet tijdig duidelijk zijn of er wijzigingen in de provinciale reglementen zijn. Het is niet uit te sluiten dat de provincies hun reglementen niet op tijd kunnen aanpassen. Daarom staat in het amendement een overgangstermijn voor deze aanpassing: de omvang van het Algemeen Bestuur van een waterschap blijft gelijk als de provincies het reglement niet voor 1 januari 2023 opnieuw hebben vastgesteld.

Motie over ingangsdatum

De eerder ingediende motie van de VVD die bepaalt dat de nieuwe situatie pas ingaat na de waterschapsverkiezingen van 2023 werd verworpen.

Stemming wetsvoorstel geborgde zetels uitgesteld

24 mei 2022

Op 24 mei zou de Tweede Kamer stemmen over het wetsvoorstel geborgde zetels van GroenLinks en D66. Die stemming is uitgesteld.



Tijdens het debat van 18 mei diende de ChristenUnie een amendement in op het wetsvoorstel. Daarin staat het voorstel om de geborgde zetels te beperken tot 2 per categorie (ongebouwd, bedrijven en natuur). Ook de verplichte zetel voor de geborgden in het dagelijks bestuur komt dan te vervallen.

Uitstel stemming

GroenLinks en D66 hebben nu uitstel gevraagd voor de stemming over hun wetsvoorstel. Er is overleg nodig over de mogelijke gevolgen van het amendement voor het wetsvoorstel. Naar verwachting wordt er nu op dinsdag 31 mei gestemd.

Wetsvoorstel geborgde zetels: ChristenUnie komt met alternatief

19 mei 2022

In de Tweede Kamer ging op 18 mei de plenaire behandeling van het wetsvoorstel geborgde zetels van GroenLinks en D66 weer verder. De initiatiefnemers gingen in op de vragen die verschillende fracties op 21 april hebben gesteld.



Na de beantwoording door initiatiefnemers Tjeerd de Groot (D66) en Laura Bromet (GroenLinks), kregen de fracties opnieuw de mogelijkheid om punten in te brengen. Bromet en De Groot dienden zelf een vierde nota van wijziging in. Door het wetsvoorstel komen in de praktijk 2 algemeen besturen onder het wettelijke minimumaantal zetels. Deze nota van wijziging repareert dit.

Motie VVD

De VVD diende een motie in. Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, treedt het pas na de waterschapsverkiezingen van 2023 in werking. Daarna zei de VVD dat ze deze motie weer in willen trekken als een amendement van de ChristenUnie een meerderheid haalt.

Amendement ChristenUnie

De ChristenUnie stelt in dat amendement voor om een beperkt aantal zetels geborgd te houden: 2 per categorie (landbouw, natuur en bedrijven). Ook wil de ChristenUnie de verplichte zetel voor de geborgden in het dagelijks bestuur schrappen.

Eerste Kamer

De PVV wil dat amendement steunen omdat het onzeker is of het wetsvoorstel door de Eerste Kamer komt. Er is daar een andere krachtsverhouding. ”Dan hebben we in ieder geval iets en anders hebben we niets”, stelde PVV-kamerlid Barry Madlener in het debat. Andere partijen adviseerden hem daarover eerst Eerste Kamerleden te polsen.

Waterschapsverkiezingen

Ook minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat kwam aan het woord. Hij zei dat waterschappen essentiële partners zijn. Hij benadrukte dat het wetsvoorstel tijdig afgerond moet worden met het oog op de waterschapsverkiezingen in 2023. Voor of net na de zomer zou ook de Eerste Kamer het wetsvoorstel behandeld moeten hebben.

Stemming op 24 mei

Op 24 mei wordt er gestemd over het wetsvoorstel. De initiatiefnemers van het wetsvoorstel zeggen het wetsvoorstel waarschijnlijk in te trekken als het amendement van de ChristenUnie wordt aangenomen.

Lees het verslag van het debat: deel 1 en deel 2.

Kamer verder met behandeling wetsvoorstel geborgde zetels

13 mei 2022

Op 18 mei gaat de Tweede Kamer verder met de plenaire behandeling van het initiatiefwetsvoorstel over geborgde zetels in de waterschapsbesturen.



Op 21 april startte de plenaire behandeling met vragen en opmerkingen van de fracties aan Laura Bromet (Groen Links) en Tjeerd de Groot (D66). Zij zijn de initiatiefnemers van dit wetsvoorstel. Na dat debat was er nog geen duidelijke meerderheid voor of tegen het wetsvoorstel.

Antwoorden

Op 18 mei gaat het debat verder met de antwoorden van Bromet en De Groot op alle vragen en opmerkingen van de 11 sprekers. Ook komt minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat aan het woord.

Vervolg

Na dit vervolgdebat stemt de Tweede Kamer over het wetsvoorstel. Als het wordt aangenomen, gaat het voor verdere behandeling naar de Eerste Kamer. Als de Tweede Kamer het wetsvoorstel verwerpt, gaat het wetsvoorstel niet verder.

Overgangsregeling

De initiatiefnemers hebben overgangsrechtelijke bepalingen toegevoegd aan hun wetsvoorstel. Via een ‘nota van wijziging’ stellen ze voor dat de huidige regels blijven gelden voor de zittende waterschapsbestuurders tot aan hun aftreden. Ook na inwerkingtreding van de wet dus.

Tweede Kamer behandelt wetsvoorstel geborgde zetels

22 april 2022

Op 21 april is in de Tweede Kamer uitgebreid gesproken over het initiatiefwetsvoorstel over geborgde zetels in de waterschapsbesturen. Na het debat was er nog geen duidelijke meerderheid voor of tegen het wetsvoorstel.



11 fracties gaven tijdens het debat hun visie op het wetsvoorstel van Laura Bromet (Groen Links) en Tjeerd de Groot (D66). Omdat een aantal partijen niet meedeed aan het debat kan nog geen balans worden opgemaakt over de haalbaarheid van het wetsvoorstel.

Afschaffen of behouden

Naast indieners GroenLinks en D66 zijn ook PvdA en Partij voor de Dieren voor het afschaffen van de geborgde zetels. De PVV gaf aan te neigen naar afschaffen. De SP deed niet mee aan het debat, maar in hun verkiezingsprogramma staat dat zij voor afschaffen van de geborgde zetels zijn. VVD, CDA, SGP, JA21, ChristenUnie en BBB willen de geborgde zetels behouden.

Vervolgdebat

Na het meireces gaat het debat verder met de antwoorden van Bromet en De Groot op alle vragen en opmerkingen van de 11 sprekers. Ook komt minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat dan aan het woord. Na dit vervolgdebat stemt de Tweede Kamer over het wetsvoorstel. Als het wordt aangenomen gaat het voor verdere behandeling naar de Eerste Kamer. Als de Tweede Kamer het wetsvoorstel verwerpt, gaat het wetsvoorstel niet verder.

Lees het uitgebreide verslag op de website van de Tweede Kamer

Wetsvoorstel geborgde zetels op 21 april in Tweede Kamer

15 april 2022

Het initiatiefwetsvoorstel van Kamerleden Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) over de geborgde zetels wordt op 21 april plenair behandeld in de Tweede Kamer.



Het wetsvoorstel gaat hiermee, na een rondetafelgesprek en een schriftelijke ronde, de volgende fase in.

Waterschapsverkiezingen

De waterschappen benadrukken dat er vóór de waterschapsverkiezingen van 2023 duidelijkheid moet zijn over het wetsvoorstel.

Meerderheid?

Het wetsvoorstel heeft tot doel om de geborgde zetels af te schaffen. Het is nog onduidelijk of er een meerderheid in de Tweede Kamer is voor het wetsvoorstel.

Unie reageert opnieuw op wetsvoorstel geborgde zetels

8 maart 2022

De Unie van Waterschappen heeft gereageerd op een verzoek van de Tweede Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De commissie vroeg de bij het onderwerp betrokken organisaties te reageren op een aantal stukken van het wetsvoorstel tot wijziging van de waterschapswet en de kieswet.



Deze wetsvoorstellen gaan over het volledig democratiseren van de waterschapsbesturen en het opheffen van de geborgde zetels in die besturen.

Plenaire behandeling

Nadat Kamerleden eind november vorig jaar schriftelijk hadden gereageerd op het wetsvoorstel, was het aan de initiatiefnemers GroenLinks en D66 om te antwoorden op alle vragen. Dit deden zij eind februari. In de meeste gevallen wordt na deze 2 fases een wetsvoorstel aangemeld voor plenaire behandeling.

Reactie betrokken partijen

Maar het CDA stelde onlangs voor om eerst een reactie te vragen aan betrokken organisaties zoals de waterschappen, de agrarische sector, KvK en VNO-NCW op een aantal stukken van het wetsvoorstel. De partij werd hierin gesteund door de VVD.

Onnodig vertragen

De PvdA vond dat geen goed idee, omdat betrokken organisaties al uitvoerig hebben gereageerd. Deze extra fase zou onnodig vertragen. De PvdA werd hierin gesteund door D66, PvdD en GroenLinks. Maar omdat er een meerderheid was vóór het verzoek van het CDA, werd het gehonoreerd.

Reageren tot 10 maart

De betrokken partijen kunnen tot 10 maart reageren op de stukken: de nota van wijziging en de nota naar aanleiding van het verslag van het wetsvoorstel. De Unie van Waterschappen heeft dat inmiddels gedaan.

Tijdige afronding traject

De Unie wijst de commissie IenW op het belang van tijdige afronding van het wetstraject. Die tijdigheid is nodig met het oog op de waterschapsverkiezingen in maart 2023.

> Lees de reactie van de Unie op het verzoek van de commissie IenW

Wetsvoorstel geborgde zetels volgende fase in

22 februari 2022

Het initiatiefwetvoorstel van GroenLinks en D66 over de geborgde zetels van de waterschappen is een volgende fase ingegaan. De Kamerleden Laura Bromet en Tjeerd de Groot hebben met de nota naar aanleiding van het verslag antwoord gegeven op de vele vragen van de Tweede Kamer over het wetsvoorstel.



In 36 pagina’s gaan de Kamerleden in op vragen over o.a. de gevolgen van de wet voor de kwaliteit van het waterschapsbestuur en waterbeheer en de achtergrond en motivatie van dit voorstel.

Waarom het aantal niet verminderen?

Het CDA wil bijvoorbeeld weten waarom de initiatiefnemers het advies van de Adviescommissie Water uit 2015 om de geborgde zetels te verminderen tot zes zetels niet hebben overgenomen. Ook de SGP vraagt waarom de initiatiefnemers niet overwogen hebben om het aantal geborgde zetels te beperken in plaats van af te schaffen. De initiatiefnemers geven aan dat zij het advies van de Commissie Boelhouwer hebben gevolgd, die adviseert om de geborgde zetels helemaal af te schaffen. Uit de quick scan van de commissie Boelhouwer en het Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden blijkt dat op dit moment sprake is van een oververtegenwoordiging van bepaalde belangen.

Afweging van belangen

Ook wil het CDA weten hoe de afweging van belangen wordt als deze niet meer in de waterschapsbesturen vertegenwoordigd mogen zijn. De initiatiefnemers antwoorden hierop dat het afschaffen van de geborgde zetels niet betekent dat de belangen die deze zetels vertegenwoordigden niet meer in de waterschapsbesturen vertegenwoordigd ‘mogen’ zijn: de vertegenwoordigers van deze belangen staat het immers vrij om via partijen aan de waterschapsverkiezingen mee te doen.

Verlies van expertise

De VVD maakt zich zorgen om het verlies van expertise als de geborgden verdwijnen. De initiatiefnemers hebben geen bewijs gezien dat gekozen volksvertegenwoordigers niet de benodigde kennis zouden hebben om eenzelfde kwaliteit te leveren als de vertegenwoordigers van de geborgde zetels. Daarnaast is de ambtelijke organisatie van de waterschappen verregaand geprofessionaliseerd.

Onnodige bureaucratie

De Partij voor de Dieren-fractie stelt in het verslag dat geborgde zetels leiden tot een onnodig grote overheid en onnodige bureaucratie. Zo worden nu, voordat besluitvorming plaatsvindt in het waterschap, de belangen van bijvoorbeeld agrariërs en andere bedrijfsbelangen al ruimhartig en veelvuldig gehoord stelt de partij. Bromet en De Groot vinden het voor een belangenorganisatie hun goed recht om de belangen zo vaak als zij wensen in een besluitvormingsprocedure in te brengen. Dit moet alleen niet betekenen dat deze specifieke belangengroepen ook nog aangewezen zetels moeten krijgen.

Snel en efficiënt

De BoerBurgerBeweging stelt dat geborgde zetels garanderen dat technische kennis juist snel en efficiënt ingebracht wordt in het waterschapsbestuur. De initiatiefnemers benadrukken dat het afschaffen van de geborgde zetels niet betekent dat er geen samenwerking meer zal zijn tussen het waterschapsbestuur en bedrijven of universiteiten.

Zelfstandig voortbestaan

De waterschappen functioneren over het algemeen goed, vindt de ChristenUnie. Waarom zou je dan een eeuwenoude bestuurslaag aanpassen? De initiatiefnemers geven aan dat andere bestuursorganen ook geen geborgde zetels hebben en dat het wetsvoorstel niet bedoeld is om het zelfstandige voortbestaan aan te tasten.

Provincies

Op de vraag van de SP waarom er niet gekozen is om de waterschappen te laten besturen door provincies, geven Bromet en De Groot aan dat het geografisch niet praktisch is en de provincies al druk genoeg zijn. Ook ligt er momenteel een grote verantwoordelijkheid bij de waterschappen, zeker in verband met de klimaatcrisis. Dit kunnen de provincies er niet makkelijk naast doen. Ook kan het samenvoegen van het waterschap met de provincie ertoe leiden dat het waterbelang moet gaan concurreren met andere belangen. Dit kan weer leiden tot bezuinigingen of minder investeringen in wateropgaven van de langere termijn. Nu zijn de investeringen en opgaven gewaarborgd bij een specifieke bestuurslaag die deze belangen al lange tijd goed waarborgt. Juist omdat voldoende water en bescherming tegen het water een steeds grotere opgave wordt, is het goed om deze opgaven bij het waterschap te houden.

Klimaatverandering

De PvdA geeft in het verslag aan dat zij vinden dat belangengroepen niet thuishoren in een orgaan dat maatschappelijke keuzes maakt die iedereen aangaan. Vooral wanneer deze maatschappelijke keuzes ook steeds belangrijker worden in het licht van maatschappelijke uitdagingen als klimaatverandering.

Belang van heel Nederland

De BoerBurgerBeweging wijst erop dat het boerenbelang ook het belang is van heel Nederland. Met mislukte oogsten komt de voedselvoorziening immers in gevaar. De initiatiefnemers zien voedselzekerheid als algemeen belang dat gewogen kan worden door gekozen volksvertegenwoordigers.

Bij wet vastleggen

De fracties van D66 en GroenLinks vragen de initiatiefnemers waarom zij ervoor hebben gekozen de omvang van het bestuur van de waterschappen niet bij wet vast te leggen, zoals geadviseerd wordt door de commissie-Boelhouwer. De uitkomst kan dan elke vier jaar anders zijn op basis van de politieke kleur van het college. Bromet en De Groot geven aan dat zij er bewust voor gekozen hebben het voorliggende wetsvoorstel louter te richten op het democratiseren van de samenstelling van het algemeen bestuur.

Vervolg

Het wetsvoorstel is aangemeld om plenair te worden behandeld. Op voorstel van het CDA kunnen betrokken partijen voor 10 maart een schriftelijke reactie geven op de nota van wijziging en de nota naar aanleiding van het verslag. Het CDA werd daarin ondersteund door de VVD. Partijen zoals de PvdA, D66, PvdD en GroenLinks vonden dat dit voorstel onnodig zou vertragen. De Unie van Waterschappen reageert voor 10 maart nogmaals schriftelijk.