Waterschappen pleiten voor juridisch houdbare aanpak stikstof  

26 augustus 2025

Het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) wil de Kritische Depositiewaarde (KDW) uit de Omgevingswet halen en vervangen door een wettelijk verplicht emissieprogramma. De Unie van Waterschappen steunt de beweging van depositie- naar emissiesturing, maar mist in het wetsvoorstel de noodzakelijke juridische borging voor natuurherstel en vergunningverlening.

natuur-stikstof-natuurherstel-

Samenhang met waterkwaliteit en natuurherstel 

De Unie benadrukt – in lijn met de bouwstenennotitie die begin deze zomer samen met IPO, LTO, NAJK en VNG is gepresenteerd – dat natuurherstel meer vraagt dan alleen stikstofreductie. Ook waterkwaliteit en -kwantiteit vormen cruciale factoren. Waterschappen beschikken over veel kennis van hydrologische maatregelen die kunnen bijdragen aan robuust natuurherstel. De Unie biedt aan om hierover in gesprek te gaan met het ministerie. 

Houdbaar systeem voor vergunningverlening 

Daarnaast vindt de Unie het essentieel dat het wetsvoorstel leidt tot een juridisch houdbaar systeem voor vergunningverlening. “Zonder stevige borging van reductiedoelen en maatregelen blijft het stikstofslot bestaan”, aldus Jeroen Haan, voorzitter van de Unie van Waterschappen. De Unie pleit daarom voor een concreet en afdwingbaar programma, inclusief monitoring, bijsturing en sectorspecifieke sancties. 

Onvoldoende onderbouwing 

De voorgestelde reductiepercentages voor 2035 (zoals 42–46 procent voor de landbouw) zijn volgens de Unie onvoldoende onderbouwd. Ook ontbreekt een duidelijke koppeling met de instandhoudingsdoelen uit de Vogel- en Habitatrichtlijn. De Unie stelt voor in het nieuwe Programma Stikstofreductie en Natuurverbetering (PSN) een depositiedoel op te nemen, met afgeleide emissietaakstellingen per sector. 

Tot slot roept de Unie op om bij de uitwerking van het wetsvoorstel ook de aangekondigde Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) direct mee te nemen. Deze AMvB moet zorgen voor de noodzakelijke concretisering van doelen en maatregelen. 

Versnelling nodig  

De Unie denkt graag mee over juridisch houdbare oplossingen en versnellingen in de stikstofaanpak. “Alleen met een stevig en samenhangend pakket kunnen we natuurherstel realiseren én ruimte creëren voor maatschappelijke opgaven, zoals woningbouw, energietransitie en landbouwverduurzaming, en voor het uitvoeren van onze eigen projecten, zoals dijkversterkingen en uitbreidingen van rioolwaterzuiveringsinstallaties”, aldus Jeroen Haan. 

Eerste rapportage Monitor Werking Omgevingswet 

23 juli 2025

Op 14 juli heeft demissionair minister Mona Keijzer (Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening) de eerste rapportage van de Monitor Werking Omgevingswet aangeboden aan de Tweede Kamer. Deze rapportage biedt een eerste beeld van hoe de Omgevingswet sinds de inwerkingtreding op 1 januari 2024 functioneert in de praktijk.

Woonwijk met watergang en brug in een groen ingerichte omgeving, waar twee mensen fietsen; een voorbeeld van de fysieke leefomgeving zoals bedoeld in de Omgevingswet, waarin wonen, mobiliteit, waterbeheer en ruimtelijke ordening samenkomen.

Aandachtspunten Omgevingswet

De rapportage laat zien dat de implementatie van de wet over het algemeen goed verloopt. Tegelijkertijd zijn er ook aandachtspunten. Zo blijkt dat er nog stappen nodig zijn om de samenhangende benadering van de fysieke leefomgeving verder vorm te geven. Daarnaast zijn er nog forse knelpunten bij het werken met het Digitaal Stelsel Omgevingswet (DSO). De ervaringen van initiatiefnemers en bevoegde gezagen zijn meegenomen in de analyse, evenals de voortgang richting de doelen van de wet. 

Integrale benadering 

Voor de waterschappen is het belangrijk dat de Omgevingswet bijdraagt aan een integrale benadering van de fysieke leefomgeving. De rapportage biedt waardevolle inzichten in hoe de samenwerking tussen overheden zich ontwikkelt en waar verdere verbetering mogelijk is. Ook de werking van het DSO is van groot belang voor een soepele uitvoering van vergunningverlening, toezicht en handhaving. Op beide vlakken zien de waterschappen nog veel mogelijkheden die beter benut kunnen worden.  

Monitoren en evalueren

De Unie van Waterschappen blijft zich inzetten voor een goede werking van de Omgevingswet, met oog voor de waterbelangen en de rol van de waterschappen als bevoegd gezag. De Unie is nauw betrokken bij de monitoring en evaluatie, en geeft signalen en ervaringen vanuit de praktijk mee aan het ministerie.  

> De volledige rapportage en de bijbehorende Kamerbrief zijn te vinden op de website van de Rijksoverheid.