Unie dringt aan op snelle start Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers

15 februari 2022

Op 23 februari vindt in de Tweede Kamer het commissiedebat Bestuurlijke organisatie en Democratie plaats. De waterschappen en de provincies hebben aandacht gevraagd voor het Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers.



Volgend jaar vinden er weer Staten- en waterschapsverkiezingen plaats. Met het oog op de werving van kandidaten is het belangrijk dat het Adviescollege vóór komende zomer een advies uitbrengt over de vergoeding voor leden van de Staten en de Algemeen Besturen (AB). Zo kunnen er gerichter kandidaten worden geworven.

Duidelijkheid over vergoedingen

Daarom vragen de waterschappen en de provincies de Kamerleden om de minister op te roepen dat het Adviescollege snel start. Dan is er nog voor de zomer duidelijkheid over de vergoedingen voor leden van de Staten en de Algemene Besturen.

> Lees de hele inbreng

Kamer bespreekt amendement financiering lokale partijen

14 februari 2022

Op 15 februari behandelt de Tweede Kamer de Wet financiering politieke partijen (Wfpp). De Unie van Waterschappen vindt dat lokale partijen net als landelijke partijen overheidssubsidie moeten krijgen. De SP heeft hierover een amendement ingediend.



Partijen moeten mee kunnen doen aan verkiezingen zonder dat ze afhankelijk zijn van bedrijven of particulieren die met giften politieke invloed en macht kopen, zo vindt de SP. De Unie van Waterschappen vindt dat subsidie zorgt voor versterking van lokale partijen. Bij de meest recente waterschapsverkiezingen behaalden lokale partijen 41 procent van de stemmen. Ze spelen dus een belangrijke rol.

Gelijker speelveld

Als dit amendement wordt aangenomen, betekent dat ook partijen die meedoen aan verkiezingen voor provinciale staten, de gemeenteraad en de waterschappen onder de Wfpp vallen. Dat maakt subsidie voor lokale partijen mogelijk en dat geeft weer een gelijker speelveld. De Unie is daar voorstander van.

> Lees het amendement van de SP

Unie maakt kennis met nieuwe minister en met waterwoordvoerder

19 januari 2022

Nu het nieuwe kabinet is beëdigd, wil de Unie van Waterschappen graag kennismaken met nieuwe ministers en staatssecretarissen die een deel van het brede werkterrein van de waterschappen in hun portefeuille hebben. Maar liefst 10 bewindspersonen hebben raakvlakken met het werk van de waterschappen.



Christianne van der Wal (minister voor Natuur en Stikstof)

Rogier van der Sande en Dirk-Siert Schoonman maakten op 17 januari kennis met minister Van der Wal (Natuur en Stikstof). Zij bespraken de rol van de waterschappen in de integrale aanpak van het stikstofdossier. De waterschappen juichen toe dat het nieuwe kabinet de stikstofopgave wil koppelen aan het verbeteren van de waterkwaliteit. Zo vinden ze dat elke euro voor stikstofreductie er ook één van waterkwaliteit moet zijn.

Fahid Minhas (nieuwe waterwoordvoerder VVD)

Enkele Kamerleden werden minister of staatssecretaris en dat betekent dat er nieuwe Kamerleden in de Kamer komen. Soms wisselen de portefeuilles binnen de Kamerfractie dan ook. Bij de VVD was zo’n wissel: Fahid Minhas (foto) nam de waterportefeuille over van Rudmer Heerema. Rogier van der Sande maakte op 18 januari kennis met Minhas. De nieuwe waterwoordvoerder toonde zich geïnteresseerd in water in relatie tot ruimtelijke ordening. Er wordt binnenkort een werkbezoek voor hem georganiseerd.

Cursus Actief voor het waterschap

7 januari 2022

Over iets meer dan een jaar vinden weer waterschapsverkiezingen plaats. Hoe maak je als waterschap mensen enthousiast voor het werk van de waterschappen? Daarvoor ontwikkelde ProDemos in samenwerking met de Unie van Waterschappen en de waterschappen Rivierenland en Hollandse Delta een cursus.



Deze cursus ‘Actief voor het waterschap’ biedt deelnemers de gelegenheid om een kijkje te nemen achter de schermen van het waterschap. In aanloop naar de waterschapsverkiezingen op 15 maart 2023 heeft de cursus tot doel om meer mensen enthousiast te maken om actief te worden in het waterschap.

Voor wie?

Waterschappen zorgen voor voldoende en schoon water. En voor bescherming tegen te veel water. Maar hoe doen ze dat precies? De cursus Actief voor het waterschap is bedoeld voor iedereen die hier meer over wil weten en die misschien wel actief wil worden voor het waterschap. Bijvoorbeeld als lid van het algemeen bestuur.

Programma

De cursus bestaat uit 5 bijeenkomsten. Tijdens de vijfde bijeenkomst wonen de deelnemers een vergadering bij van het algemeen bestuur van het waterschap. Deelnemers van de cursus vergroten hun theoretische kennis over het waterschap en leren hoe besluitvorming plaatsvindt. Ook is er aandacht voor het verbeteren van vaardigheden, zoals effectief vergaderen.

Theorie en praktijk

De cursus wisselt theorie af met praktische opdrachten. Gastdocenten geven presentaties en deelnemers ontmoeten mensen die nu actief zijn in de waterschappen, zoals de dijkgraaf en leden van het dagelijks en algemeen bestuur.

Organisatiehandleiding

Waterschappen die de cursus willen organiseren vinden alle informatie in de organisatiehandleiding van de cursus.

> Meer informatie op de website van ProDemos

Kamer neemt belangrijke moties voor watersector aan

30 november 2021

Het kabinet moet aan de slag met een onafhankelijke analyse naar besparingen, kosten en baten van een dubbele doelstelling voor ruimtelijke kwaliteit en waterveiligheid. Ook moet er een ethisch kader komen voor het gebruik van data uit rioolwaterzuiveringen.

Binnenhof gezien vanaf de Hofvijver

Dat zijn 2 uitkomsten van de stemmingen op 30 november in de Tweede Kamer. Er werd gestemd over de moties die Kamerleden hebben ingediend na het Wetgevingsoverleg water op 22 november.

Waterveiligheid en ruimtelijke kwaliteit

D66 diende de motie in over de dubbele doelstelling: een koppeling van waterveiligheid aan ruimtelijke kwaliteit. Denk bijvoorbeeld aan het ontwikkelen van nieuwe natuur bij een dijkversterking. Volgens Kamerlid Tjeerd de Groot kan die koppeling zorgen voor meer biodiversiteit en minder onderhoud. Deze motie werd aangenomen.

Ethisch kader rioolwatermetingen

Ook de motie van ChristenUnie en CDA over een ethisch kader voor rioolwatermetingen werd aangenomen. De partijen zien het rioolwater als grote bron van informatie over onder meer corona en medicijngebruik. Ze willen echter wel een ethisch kader voor het gebruik van de metingen.

Verbeteren waterkwaliteit

Een andere motie van ChristenUnie en CDA ging over het gebruik van data uit de rioolwaterzuiveringen voor het verbeteren van de waterkwaliteit door het nemen van gerichte maatregelen. Ook deze motie werd aangenomen.

Klimaatadaptatie

Verder moet het kabinet meer inzetten op klimaatadaptatie in gebieden met een hoog risico op wateroverlast. Dat volgt uit een aangenomen motie van PvdA en GroenLinks.

Veenweidegebieden

GroenLinks haalde een meerderheid voor een inventarisatie over hoe we tussen 2030 en 2040 meer CO2 in veenweidegebieden kunnen vasthouden. De verhoging van de waterstanden in het veenweidegebied kan een grote bijdrage leveren aan het tegengaan van de opwarming van de aarde, zo stelt de partij.

Ontpoldering

De motie van de SGP en de BBB om eventuele ontpoldering van landbouwgronden in het Westerscheldegebied te voorkomen, haalde geen Kamermeerderheid.

Nieuwe bestuursleden Unie van Waterschappen

17 december 2021

De Unie van Waterschappen verwelkomt 3 nieuwe bestuursleden. Luzette Kroon, Jeroen Haan en Vincent Lokin gaan deel uitmaken van het dagelijks bestuur van de vereniging van de Nederlandse waterschappen. Rogier van der Sande is herkozen als voorzitter.



De vacatures komen vrij omdat de bestuursleden Hein Pieper, Hetty Klavers en Toine Poppelaars hun maximale zittingsduur hebben bereikt of binnenkort bereiken. De waterschappen zijn in de ledenvergadering van 17 december akkoord gegaan met de kandidaten die de selectiecommissie heeft voorgedragen. Ook hebben de leden de termijn van Rogier van der Sande als voorzitter met 3 jaar verlengd.

Uitdaging in het waterbeheer

Rogier van der Sande: “Ik vind het een eer om mijn rol als voorzitter nog een termijn te mogen vervullen. Juist nu de waterschappen voor de grote uitdaging staan om het waterbeheer op peil te houden, terwijl de gevolgen van klimaatverandering steeds sterker merkbaar worden in ons dagelijks werk. Ik ben erg blij met de nieuwe bestuursleden. Stuk voor stuk brengen zij veel kennis en ervaring mee. Ik heb er alle vertrouwen in dat we samen met veel frisse energie en toewijding een bijdrage kunnen leveren aan het behartigen van de belangen van de waterschappen.”

Innovatie en internationaal

Luzette Kroon, dijkgraaf van Wetterskip Fryslân, wordt bestuurslid innovatie en internationaal per 17 december. Zij is in het verleden burgemeester en wethouder geweest en algemeen bestuurslid bij waterschappen. Bij de VNG was zij bestuurslid en vicevoorzitter van de commissie Europa en Internationaal. Onder de portefeuille innovatie en internationaal vallen onder meer Dutch Water Authorities, het programma Blue Deal, Bureau Brussel en de overkoepelende innovatiethema’s.

Waterveiligheid

Als bestuurslid waterveiligheid wordt Jeroen Haan benoemd per 1 januari 2022. Hij heeft vanuit diverse functies brede -bestuurlijke- ervaring opgedaan, als hoogheemraad en als (vice)voorzitter/lid van onder meer het Bestuurlijk Platform Zoetwater, het Deltaprogramma zoetwater en de stuurgroep Deltaprogramma. Hij is sinds 2019 dijkgraaf van hoogheemraadschap De Stichtse Rijnlanden. Binnen zijn nieuwe portefeuille gaat hij zich onder meer bezig houden met waterveiligheid, wegenbeheer, het Deltaprogramma en de samenwerking met Rijkswaterstaat.

Financiën en digitalisering

Per 1 april 2022 wordt Vincent Lokin bestuurslid financiën en digitalisering en tevens penningmeester. Hij is dagelijks bestuurder bij waterschap De Dommel en heeft eerder jarenlang bij een bankinstelling gewerkt. Naast financiële inzichten heeft hij veel ervaring opgedaan met governance-vraagstukken en samenwerking in verenigingsverband. De portefeuille bestaat naast financiën en digitalisering onder meer uit bedrijfsvergelijkingen, arbeidsvoorwaarden, de Omgevingswet, juridische zaken en personeelszaken.

Veel vragen Tweede Kamer over wetsvoorstel geborgde zetels

24 november 2021

De leden van de Commissie Infrastructuur en Waterstaat van de Tweede Kamer hebben veel vragen gesteld over het initiatiefwetsvoorstel van Laura Bromet en Tjeerd de Groot over de geborgde zetels.

Tafel en stoelen in een vergaderzaal

De VVD stelt in het verslag dat de geborgde zetels ook de belangen van de bevolking representeren, in dit geval zijn dat vertegenwoordigers vanuit het bedrijfsleven, de natuurorganisaties en de landbouwsector.

D66 en GroenLinks vragen aandacht voor een tijdige afronding van de wet met het oog op de waterschapsverkiezingen van 2023. Er moet duidelijkheid en stabiliteit geboden worden, zo stellen de partijen.

Het CDA vroeg naar de afweging van belangen: in hoeverre worden deze eerlijker als de agrarische sector en het bedrijfsleven niet meer in de waterschapsbesturen vertegenwoordigd mogen zijn?

Democratische controle belangrijk

Dat de waterschappen een belangrijke uitvoerende taak hebben en eerder meer dan minder uitdagingen hebben, erkent de SP. Gezien de miljarden euro’s die de waterschappen uitgeven, is het belangrijk dat democratisch gecontroleerd wordt hoe dat wordt gedaan, zo stelt de partij. Ze willen van de initiatiefnemers weten waarom er niet gekozen is om voor te stellen de waterschapsbesturen af te schaffen? Kunnen de waterschappen niet beter bestuurd worden door provincies?

Vaste plek belangengroepen wel en niet wenselijk

Belangengroepen horen niet thuis in een orgaan dat maatschappelijke keuzes maakt die iedereen aangaan en ook steeds belangrijker worden in het licht van maatschappelijke uitdagingen als klimaatverandering. Dat stelt de PvdA in het verslag.

De Partij voor de Dieren acht het niet wenselijk dat sectorale of commerciële belangen, zonder tussenkomst van de kiezer, een vaste plek in een democratisch besluitorgaan hebben.

De SGP wijst op de problemen van klimaatverandering, klimaatadaptatie en biodiversiteit. Deze raken juist ook de agrarische bedrijven en andere terreinbeheerders en daarom is er onverminderd sprake van sectorspecifieke belangen.

BBB is voor behoud van de geborgde zetels omdat juist de agrarische ondernemers niet meer automatisch vertegenwoordigd is in de samenleving.

Voorbeelden problematiek geborgde zetels

De ChristenUnie vraagt de initiatiefnemers naar concrete voorbeelden waarin het hebben van geborgde zetels heeft gezorgd voor wanbestuur en/of andere problematiek? En is afschaffing van de geborgde zetels hiervoor een oplossing?

Vervolg

Niet alle Kamerfracties stelden vragen en daarom is nog onduidelijk of het wetsvoorstel een meerderheid in de Tweede Kamer gaat halen.

In de zogenaamde ‘inbreng verslag’ stellen Kamerleden schriftelijke vragen die vervolgens door de initiatiefnemers schriftelijk beantwoord moeten worden. Deze fase volgt op het rondetafelgesprek van 18 november over de geborgde zetels, waar Kamerleden vragen konden stellen aan diverse betrokkenen zoals AB- en DB-leden uit de waterschapsbesturen.

Het complete verslag is hier te lezen.

Terugkoppeling commissie bestuurszaken, communicatie en financiën

22 november 2021

Op 12 november kwam de Uniecommissie Bestuurszaken, Communicatie en Financiën (CBCF) van de Unie van Waterschappen digitaal bij elkaar. Een korte samenvatting van de hoofdpunten.

Bootje gevouwen van een 100 euro biljet

Vergoeding kosten Wet open overheid

De CBCF heeft positief geadviseerd op het voorstel Vergoeding kosten Wet open overheid (Woo). De Wet open overheid vervangt de huidige Wet openbaarheid van bestuur en treedt naar verwachting volgend jaar 1 mei in werking. De waterschappen krijgen na overleg van de Unie met het Rijk compensatie voor zowel de incidentele implementatiekosten als de extra structurele kosten die het gevolg zijn van de Woo. De toezegging bedraagt over de jaren 2022-2027 € 23,5 miljoen. Bij instemming door de Ledenvergadering met het voorstel zouden de eerste middelen in 2022 kunnen worden uitbetaald.

Het is de bedoeling dat de waterschappen bij deze implementatie worden ondersteund vanuit het Waterschapshuis (hWh). Hiervoor is van de totale toezegging € 375.000 gereserveerd. De CBCF zal bij goedkeuring door de Ledenvergadering hWh opdracht geven het plan te gaan ontwikkelen en uitvoeren. hWh zal hier vervolgens mee aan de slag gaan.

Besproken in de commissie

In de commissie is verder gesproken over:

  • de lastenontwikkeling van de waterschappen in 2022, waarover een persbericht is uitgegaan;
  • de compensatie van het Rijk voor gederfde belastingopbrengsten over het jaar 2021;
  • de kostenvergoeding van het Rijk i.v.m. de kindertoeslagaffaire;
  • de schuldpositie van de waterschappen n.a.v. radio-uitzendingen van het programma Argos en artikelen in de Groene Amsterdammer.

Sessie Omgevingswet

Na afloop van de vergadering in de commissie in een aparte sessie bijgepraat over de stand van zaken voor de waterschappen m.b.t. de Omgevingswet i.r.t. andere overheden. Het beeld is dat de waterschappen goed op koers liggen richting de implementatie op 1 juli 2022.

> Volledige agenda en stukken van deze vergadering

Extra bijeenkomst Commissie Waterkeringen over stabiliteit HWBP

13 december 2021

De Uniecommissie Waterkeringen (CWK) is op 3 december een keer extra bij elkaar gekomen. Er is gesproken over 2 adviezen over de stabiliteit van het Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).



De bestuurlijke werkgroep Stabiliteit en de Adviesraad werkten dit jaar aan deze adviezen om de aanhoudende instabiliteit en onvoorspelbaarheid in de uitvoering van het HWBP aan te pakken.

Adviezen

Het advies van de bestuurlijke werkgroep Stabiliteit gaat in op onder meer flexibeler programmeren, bestuurlijk meer sturen op tijd en geld, risico’s meer zelf dragen bij vertragingen, vergroten voorspelbaarheid van de solidariteitsbijdragen, en meer investeren aan de voorkant van een project.
Het advies van de Adviesraad gaat in op onder andere doorgroeien naar een gezamenlijke gedragen programmasturing, een meer gemeenschappelijke toon in communicatie en meer kennisuitwisseling.

Goede kwaliteit

De CWK is blij met de kwaliteit van de adviezen. De problematiek en de gegeven adviezen zijn duidelijk doorleefd. De commissie heeft beide adviezen omarmd, ondanks enkele kanttekeningen.

Eén ontwikkelagenda

De commissie adviseert om één ontwikkelagenda te maken voor beide adviezen. Daarin moet een deel gericht zijn op de korte termijn (optimalisatie) en een deel op de lange termijn (transformatie). De ontwikkelagenda bevat dan ook een verdiepingsslag en concretisering, waaronder het in beeld brengen van de impact. In de ontwikkelagenda staat ook het vervolgproces: wie doet wat? De vorm volgt daarbij de inhoud van de agenda.

Bestuurlijk en ambtelijk

Het is noodzakelijk om onderscheid te maken tussen de bestuurlijke tafel en de ambtelijke tafel, en tussen wat de waterschappen zelf moeten doen en wat de alliantie samen moeten doen. De CWK roept op om bij de uitwerking zoveel mogelijk gebruik te maken van de reguliere overlegvormen.

Rondetafel geborgde zetels geeft inzicht in standpunten wetsvoorstel

18 november 2021

Op 18 november was er in de Tweede Kamer een rondetafelgesprek over de Wet democratisering waterschappen, een initiatiefwetsvoorstel van Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66). Het gesprek gaf inzicht in de verschillende standpunten van direct betrokkenen.



In 2 blokken van elk 1 uur konden de genodigde sprekers hun visie op het wetsvoorstel geven en Kamerleden konden vragen stellen aan de sprekers.

Adviescommissie geborgde zetels

Het eerste blok stond in het teken van de huidige bestuurlijke organisatie van het waterschapsbestuur.  Jan Boelhouwer, voorzitter van de Adviescommissie geborgde zetels bij waterschapsbesturen ging in op het advies van de commissie die pleit voor het afschaffen van geborgde zetels. Als daar geen Kamermeerderheid voor is, dan adviseert hij de rol van de provincies te wijzigen bij het vaststellen van het zetelaantal van het aantal AB-leden. Daarnaast benadrukte hij dat we vertrouwen moeten hebben in de gekozen waterschapsbestuurders. Zo is er nog nooit aanleiding geweest bij de provincies om in te grijpen in democratisch tot stand gekomen besluiten.

Centre for Water, Oceans and Sustainability Law

Marleen van Rijswick van de Universiteit Utrecht (Centre for Water, Oceans and Sustainability Law) vindt dat geborgde zetels niet ondemocratisch zijn, wat een veelgehoord argument tegen deze zetels is. Van Rijswick vindt dat verbeteringen in de democratische legitimatie wel mogelijk zijn, maar dat daarvoor het afschaffen van de geborgde zetels niet per se noodzakelijk is. Ook vindt ze dat er eerst een discussie gevoerd moet worden over de waterschapstaken voordat er gepraat wordt over de democratische legitimatie.

Unie van Waterschappen

Als laatste spreker van dit blok legde Rogier van der Sande, voorzitter van de Unie van Waterschappen, uit dat er niet één waterschapsstandpunt is over de geborgde zetels. Dat heeft te maken met de samenstelling van de achterban. Hij benadrukte het belang van tijdige duidelijkheid over de uitkomst van het wetsvoorstel met het oog op de organisatie van de waterschapsverkiezingen in maart 2023.

Chris Stoffer (SGP) wilde van de Unie van Waterschappen weten of er ook tussengeluiden zijn in de achterban. Eva van Esch (PvdD) vroeg zich af of het werk van de waterschappen verbreed is.

LTO

In het tweede blok kwamen waterschapsbestuurders uit de verschillende geledingen aan het woord. Zo bracht Siem-Jan Schenk van LTO naar voren dat geborgde zetels ervoor zorgen dat diverse belangen aan tafel zitten, zowel vanuit de landbouw, de natuur en de bedrijven. Als gebruiker van grond hebben boeren en natuur grote belangen bij goed waterbeheer. Via een stelsel van lijsten van politieke partijen is dat niet gegarandeerd, zo stelt Schenk.

Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren

Vera Dalm van de Vereniging van Bos- en Natuurterreineigenaren (VBNE) lichtte in haar bijdrage toe dat er niet één standpunt is over de geborgde zetels binnen de vereniging. Zo wil Natuurmonumenten af van de geborgde zetels terwijl de Federatie Particulier Grondbezit de zetels wil behouden. Wel is de VBNE eenduidig over de aantallen geborgde zetels voor natuur. Deze staan niet in verhouding tot de omvang van de natuur in Nederland.

Nederlandse Vereniging van Waterschapsbestuurders

Breun Breunissen van de Nederlandse Vereniging van Waterschapsbestuurders namens bedrijven (NVWB) pleitte voor het behoud van de geborgde zetels in de waterschappen. Het voorstel ondergraaft volgens hem het functionele karakter van het waterschap en doet geen recht aan de grote belangen en de meerwaarde, zowel inhoudelijk als financieel, van het bedrijfsleven bij het waterschap.

Water Natuurlijk

Tenslotte bracht Tieneke Clevering van Water Natuurlijk naar voren dat geborgde zetels overbodig zijn. Zij stelde dat gekozen vertegenwoordigers voldoende in staat zijn om aandacht te hebben voor specifieke deelbelangen, zonder dat zij het bredere algemeen belang uit het oog verliezen. Ook is de huidige structuur volgens haar moeilijk uit te leggen aan kiezers. Geborgde zetels vormen voor de meeste kiezers een onbegrijpelijk fenomeen.

Kamerleden gebruiken de bijdragen van de rondetafel bij de verdere behandeling van het wetsvoorstel. Op 23 november kunnen Kamerleden schriftelijke inbreng leveren op het wetsvoorstel.