Waterschappen: ook waterschapspartijen moeten subsidie krijgen

6 mei 2022

Betrek de waterschappen bij een subsidieregeling voor lokale politieke partijen en maak hen onderdeel van het beschikbare budget. Die boodschap geven de waterschappen mee aan de Eerste Kamercommissie Binnenlandse Zaken/Algemene Zaken over de Evaluatiewet Wet financiering politieke partijen. Op 17 mei start de Eerste Kamer de behandeling van dit wetsvoorstel.

Politieke beschouwingen 2022

Tijdens de wetsbehandeling in de Tweede Kamer bleek dat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de subsidie voor lokale partijen niet wil opnemen in de Wet financiering politieke partijen (Wfpp), maar in een nieuwe Wet op de politieke partijen (Wpp). Daarin wordt de positie van lokale politieke partijen betrokken. Ook wordt dan ook onderzocht of subsidie voor lokale partijen mogelijk is.

Meer duidelijkheid

Tijdens het debat hierover vond de Tweede Kamer dat lokale politieke partijen meer duidelijkheid moeten krijgen. Zij moeten niet afhankelijk worden gemaakt van giften van derden. Dit kan leiden tot ongewenste praktijken. De Kamer nam een motie aan waarmee subsidie voor lokale partijen per 1 januari 2024 geregeld moet worden. Het is niet duidelijk of de waterschapspartijen hier ook onder vallen.

Subsidiëring via fondsen

In de evaluatie van de Wet financiering politieke partijen (Wfpp) heeft de Commissie Veling geadviseerd om lokale partijen te subsidiëren. De commissie adviseert om subsidiëring voor partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen te laten lopen via het Gemeentefonds. Partijen die meedoen aan de Provinciale Statenverkiezingen kunnen het Provinciefonds aanspreken. Voor waterschapspartijen moeten de waterschappen het zelf regelen. Er is immers geen Waterschapsfonds.

Geen gelijk speelveld

De waterschappen vinden dit geen gelijk speelveld. Het zou het vreemd zijn als gemeentelijke en provinciale lokale partijen wel subsidie krijgen en waterschapspartijen niet omdat zij geen Waterschapsfonds hebben.

Lees de inbreng van de waterschappen aan de Eerste Kamer

Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers ingesteld

26 april 2022

De ministerraad heeft op 22 april ingestemd met de benoeming van de voorzitter en leden van het Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers. Dit onafhankelijke college gaat vanaf 28 april advies geven over de arbeidsvoorwaarden van politieke ambtsdragers.

Luchtfoto van een brug over een kanaal waar 2 schepen doorheen varen.

Het college brengt advies uit aan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en kan daarnaast rechtstreeks de Eerste en Tweede Kamer adviseren. De instelling van het adviescollege komt voort uit de Wet adviescollege rechtspositie politiek ambtsdragers die sinds 1 januari 2022 geldt.

Arbeidsvoorwaarden

Het college kan adviseren over bestuurders en volksvertegenwoordigers van zowel de landelijke overheid als van decentrale overheden. Daaronder vallen dus onder meer dijkgraven, dagelijks bestuurders en algemeen bestuurders van waterschappen. De adviezen gaan over de arbeidsvoorwaarden van politieke ambtsdragers, zoals het pensioen, de uitkering na aftreden of ontslag, salarissen en onkostenvergoedingen.

Onafhankelijk advies

Het adviescollege geeft onafhankelijk advies. Dat betekent dat de rechtspositie van politieke ambtsdragers niet langer alleen afhankelijk is van de politiek(e kleur) in de Eerste en Tweede Kamer. Het adviescollege zal ook een eigen agenda hebben.

Advies over vergoedingen waterschapsbestuur

Het eerste advies van het adviescollege zal gaan over de vergoedingen voor algemeen bestuursleden van waterschappen en Statenleden van provincies. Met het oog op de waterschapsverkiezingen in 2023 is het belangrijk dat hierover snel duidelijkheid komt, ook voor potentiële kandidaten die zich kandidaat willen stellen.

Leden adviescollege

Voormalig SER-voorzitter Alexander Rinnooy Kan wordt benoemd tot voorzitter van het college. De andere leden zijn:

  • Ingrid de Bondt (consultant, voormalig dijkgraaf, wethouder en gedeputeerde);
  • Gerard Groten (onafhankelijk voorzitter bij Pensioenfonds Rail & Openbaar Vervoer);
  • Mijke Houwerzijl (hoogleraar arbeidsrecht aan Tilburg University);
  • Hans Vollaard (universitair hoofddocent Utrechtse school voor bestuurs- en organisatiewetenschap, Universiteit van Utrecht);
  • Johan Zwemmer (advocaat en partner bij DLA Piper, docent en onderzoeker bij de vakgroep Arbeidsrecht, Universiteit van Amsterdam).

Tweede Kamer behandelt wetsvoorstel geborgde zetels

22 april 2022

Op 21 april is in de Tweede Kamer uitgebreid gesproken over het initiatiefwetsvoorstel over geborgde zetels in de waterschapsbesturen. Na het debat was er nog geen duidelijke meerderheid voor of tegen het wetsvoorstel.



11 fracties gaven tijdens het debat hun visie op het wetsvoorstel van Laura Bromet (Groen Links) en Tjeerd de Groot (D66). Omdat een aantal partijen niet meedeed aan het debat kan nog geen balans worden opgemaakt over de haalbaarheid van het wetsvoorstel.

Afschaffen of behouden

Naast indieners GroenLinks en D66 zijn ook PvdA en Partij voor de Dieren voor het afschaffen van de geborgde zetels. De PVV gaf aan te neigen naar afschaffen. De SP deed niet mee aan het debat, maar in hun verkiezingsprogramma staat dat zij voor afschaffen van de geborgde zetels zijn. VVD, CDA, SGP, JA21, ChristenUnie en BBB willen de geborgde zetels behouden.

Vervolgdebat

Na het meireces gaat het debat verder met de antwoorden van Bromet en De Groot op alle vragen en opmerkingen van de 11 sprekers. Ook komt minister Harbers van Infrastructuur en Waterstaat dan aan het woord. Na dit vervolgdebat stemt de Tweede Kamer over het wetsvoorstel. Als het wordt aangenomen gaat het voor verdere behandeling naar de Eerste Kamer. Als de Tweede Kamer het wetsvoorstel verwerpt, gaat het wetsvoorstel niet verder.

Lees het uitgebreide verslag op de website van de Tweede Kamer

Wetsvoorstel geborgde zetels op 21 april in Tweede Kamer

15 april 2022

Het initiatiefwetsvoorstel van Kamerleden Laura Bromet (GroenLinks) en Tjeerd de Groot (D66) over de geborgde zetels wordt op 21 april plenair behandeld in de Tweede Kamer.



Het wetsvoorstel gaat hiermee, na een rondetafelgesprek en een schriftelijke ronde, de volgende fase in.

Waterschapsverkiezingen

De waterschappen benadrukken dat er vóór de waterschapsverkiezingen van 2023 duidelijkheid moet zijn over het wetsvoorstel.

Meerderheid?

Het wetsvoorstel heeft tot doel om de geborgde zetels af te schaffen. Het is nog onduidelijk of er een meerderheid in de Tweede Kamer is voor het wetsvoorstel.

Motie aangenomen: subsidies voor lokale partijen mogelijk

12 april 2022

Op 12 april stemde de Tweede Kamer in met een wijziging van de Wet financiering politieke partijen (Wfpp). Met deze wijziging wordt een deel van de adviezen van de commissie Veling omgezet in wetgeving. Deze commissie heeft de Wfpp in 2018 geëvalueerd.



De belangrijkste conclusies van commissie Veling waren:

  • De Wet financiering politieke partijen (Wfpp) vervult een noodzakelijke functie. Zonder financiële steun is het voor partijen niet mogelijk om essentiële functies in de representatieve democratie te vervullen.
  • Alle politieke partijen – nationaal en lokaal – en hun neveninstellingen moeten transparant zijn over hun inkomsten.
  • Lokale partijen komen niet in aanmerking voor subsidie op basis van de Wfpp. Dat leidt tot een ongelijkheid die niet langer te verdedigen is.

Aanbeveling: lokale partijen ook subsidie

Op basis van bovenstaande conclusies deed de commissie Veling een aantal aanbevelingen. De belangrijkste daarvan is dat lokale partijen ook in aanmerking moeten komen voor subsidie. De commissie adviseerde om subsidie toe te kennen aan alle deelnemers van de verkiezingen voor de gemeenteraden, Provinciale Staten of waterschapsbesturen die ten minste één zetel halen. Dit geldt voor de lokale partijen én de afdelingen van de landelijke partijen.

Subsidiëring waterschapspartijen

De commissie adviseerde om subsidiëring voor partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen te laten lopen via het Gemeentefonds. Partijen die meedoen aan de Provinciale Statenverkiezingen kunnen het Provinciefonds aanspreken. De waterschappen moeten de subsidiëring voor waterschapspartijen regelen, omdat er geen Waterschapsfonds is.

Wet op de politieke partijen

Ondanks een lobby van VNG en de Unie van Waterschappen wilde het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) de subsidie voor lokale partijen niet opnemen in de Wfpp. Er wordt gewerkt aan een Wet op de politieke partijen (Wpp) waarin de positie van lokale politieke partijen betrokken wordt. Dan wordt ook onderzocht of subsidie voor lokale partijen mogelijk is.

Meer duidelijkheid

De Tweede Kamer gaf tijdens het debat aan dat de lokale politieke partijen meer duidelijkheid moeten krijgen. Het is van belang dat lokale partijen niet afhankelijk worden gemaakt van giften van derden. Dat kan leiden tot ongewenste praktijken.

Onderzoek ondersteuning politieke ambtsdragers

Op 5 april werden een amendement en een motie ingediend waarmee subsidie voor lokale partijen per 1 januari 2024 geregeld moet worden. Het amendement haalde geen meerderheid, de motie wel. Ook een andere voor de waterschappen relevante motie werd aangenomen. Dat betekent dat er een onderzoek komt naar hoe de overheid politieke ambtsdragers beter kan ondersteunen in hun functioneren.

Decentrale politieke partijen

Ook komt er in de Wpp een regeling voor subsidiëring van decentrale politieke partijen. Die regeling sluit aan bij het advies van de commissie Veling. Er moet daarom worden bekeken of de waterschappen daaronder vallen, aangezien ze geen Waterschapsfonds hebben.

Giften

Tijdens het debat is verder gesproken over giften van buitenlandse organisaties aan politieke partijen en een plafondbedrag voor giften.

Het wetsvoorstel gaat nu voor behandeling naar de Eerste Kamer.

Unie van Waterschappen maakt kennis met minister Rob Jetten

31 maart 2022

Op 31 maart bracht de Unie van Waterschappen een bezoek aan Rob Jetten, minister van Klimaat en Energie. Rogier van der Sande, voorzitter van de Unie van Waterschappen, en bestuurslid Dirk-Siert Schoonman spraken met hem over de samenwerking op de korte en lange termijn. Ze waren elkaar al bij eerdere bijeenkomsten tegengekomen, maar dit was de officiële kennismaking.

Portret van Rob Jetten tegen een blauwe achtergrond.

Een actueel onderwerp dat werd besproken is de aardgaslevering van het Russische Gazprom aan de waterschappen. De waterschappen zijn zelf een van de grootste producenten van biogas in Nederland, waardoor ze slechts beperkt afhankelijk zijn van de levering van aardgas. Ongeveer de helft van de waterschappen heeft een contract bij Gazprom die in totaal ongeveer 2% levert van de totale hoeveelheid energie die de waterschappen gebruiken. Deze waterschappen onderzoeken nu de mogelijkheden en effecten van het overgaan op alternatieve leveranciers.

Klimaatakkoord

Een ander onderwerp dat werd besproken met de minister is de bijdrage die de waterschappen leveren aan de doelstellingen van het Klimaatakkoord. De waterschappen voeren al jaren een ambitieus klimaat- en energiebeleid. Met de productie van groen gas en aquathermie leveren de waterschappen een bijdrage aan de opgaven van het kabinet. Minister Jetten sprak zijn waardering uit voor de ambities van de waterschappen op energiegebied.

Kennismakingsgesprekken

Nu het nieuwe kabinet aan de slag is, wil de Unie van Waterschappen graag kennismaken met nieuwe ministers en staatssecretarissen die een deel van het brede werkterrein van de waterschappen in hun portefeuille hebben. Maar liefst 10 bewindspersonen hebben raakvlakken met het werk van de waterschappen. Eerder maakten de waterschappen al kennis met minister Mark Harbers van Infrastructuur en Waterstaat, minister Christianne van der Wal van Natuur en Stikstof, minister Hugo de Jonge van Volkshuisvesting en Ruimtelijke Ordening en minister Hanke Bruins Slot van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.

Waterschappen willen betere ondersteuning volksvertegenwoordigers

30 maart 2022

Op 7 april vindt het commissiedebat Financiën decentrale overheden en versterking lokaal bestuur plaats. De waterschappen vragen aandacht voor een aantal onderwerpen dat dan wordt besproken, zoals de versterking van de positie van decentrale volksvertegenwoordigers.



In de Kamerbrief over de versterking van de positie van decentrale volksvertegenwoordigers wordt alleen gesproken over gemeente- en provinciebesturen. Waterschapsbesturen ontbreken. De Unie van Waterschappen blijft aandringen op meer scholing en ondersteuning voor volksvertegenwoordigers van waterschappen. Ook moet er meer aandacht komen voor goede informatievoorziening en democratische controle op regionale samenwerkingsverbanden. Bijvoorbeeld bij samenwerkingen tussen waterschappen voor slibverbranding.

Verbeteren voorwaarden

Er komt een nieuwe verlof- en vervangingsregeling voor provincies en gemeenten waar de waterschappen graag bij aansluiten. Een verruiming van de verlofmogelijkheden kan de functie van bestuurder aantrekkelijker maken.

Ook wordt er op 7 april gesproken over de verhoging van de vergoedingen van algemeen bestuursleden. Het Adviescollege rechtspositie politieke ambtsdragers zal hierover als eerste advies uitbrengen. Met het oog op de waterschapsverkiezingen in 2023 is het belangrijk dat er snel duidelijkheid komt. Zo wordt het voor potentiële kandidaten makkelijker om zich kandidaat te stellen.

Lees de hele inbreng

Waterpoort: initiatief van Vewin en Unie van Waterschappen

23 maart 2022

De Unie van Waterschappen en Vewin, de vereniging van drinkwaterbedrijven in Nederland, hebben de Waterpoort heropgericht. De eerste Poort op 30 mei in Perscentrum Nieuwspoort heeft als thema ‘Kaderrichtlijn Water: hoe staan we ervoor?’

Veenweide Waterschap Amstel Gooi en Vecht

Tussen de grote opgaven op het vlak van klimaat, energie, natuur, ruimtelijke ordening en woningbouw is water de verbindende factor. Deze wateropgaven vragen politieke urgentie, samenwerking en brede maatschappelijke consensus. Om die redenen is de Waterpoort opnieuw opgericht. Rond 2010 bestond er ook een Waterpoort.

Kaderrichtlijn Water centraal

Tijdens de Waterpoort op 30 mei staan de doelen van de Kaderrichtlijn Water (KRW) centraal. Wat is er nodig van de politiek om de doelen te halen? En hoe voorkomen we dat de KRW een tweede stikstofdossier wordt?

Panelleden

De panelleden zijn Fahid Minhas, Tweede Kamerlid VVD en onder meer waterwoordvoerder; Sander Mager, portefeuillehouder waterkwaliteit bestuur Unie van Waterschappen; en Wim Drossaert, bestuurslid Vewin.

Nieuwe manier voor vaststelling verkiezingsuitslagen

22 maart 2022

Op 22 maart heeft de Tweede Kamer de Wet nieuwe procedure vaststelling verkiezingsuitslagen aangenomen. Dit wetsvoorstel wijzigt de Kieswet en introduceert een nieuwe manier voor de vaststelling van verkiezingsuitslagen. Wat betekent dat voor de waterschapsverkiezingen van 2023?



De nieuwe procedure moet de uitslagvaststelling transparanter en beter controleerbaar maken. Ook kunnen fouten in het telproces snel gevonden en hersteld worden .

Waterschapsverkiezingen

Dit wetsvoorstel heeft een paar belangrijke gevolgen voor de waterschapsverkiezingen op 15 maart 2023.

Centraal tellen

Met dit wetsvoorstel wordt voor de gemeentes juridisch geregeld dat zij centraal mogen tellen. Tot nu toe is dat maar voor bepaalde gemeentes toegestaan op basis van een experimentenwet. Centraal tellen houdt in dat alle uitgebrachte stemmen naar één plek worden gebracht waar de stemmen geteld worden. Dat is anders dan de huidige situatie: de stemmen worden nu op het stembureau geteld.

Verlenging termijn

De termijn tussen de dag van stemming en het aftreden van zittende leden van het gekozen orgaan wordt verlengd van 8 naar 14 dagen. Voor de waterschappen betekent dit dat het ‘oude’ algemeen bestuur een week langer in functie blijft.

Bedrijfsgebouwde zetels

Het wetsvoorstel voorziet ook in aanpassing van de manier waarop de categorie gebruikers van bedrijfsruimten in het algemeen bestuur van een waterschap worden benoemd. De Kamer van Koophandel draagt nu nog de waterschapsbestuurders voor ter benoeming. Die taak wordt overgenomen door VNO-NCW en MKB Nederland.

Eerste Kamer

Nu de Tweede Kamer het wetsvoorstel heeft aangenomen, buigt de Eerste Kamer zich over het wetsvoorstel.

Unie reageert opnieuw op wetsvoorstel geborgde zetels

8 maart 2022

De Unie van Waterschappen heeft gereageerd op een verzoek van de Tweede Kamercommissie Infrastructuur en Waterstaat. De commissie vroeg de bij het onderwerp betrokken organisaties te reageren op een aantal stukken van het wetsvoorstel tot wijziging van de waterschapswet en de kieswet.



Deze wetsvoorstellen gaan over het volledig democratiseren van de waterschapsbesturen en het opheffen van de geborgde zetels in die besturen.

Plenaire behandeling

Nadat Kamerleden eind november vorig jaar schriftelijk hadden gereageerd op het wetsvoorstel, was het aan de initiatiefnemers GroenLinks en D66 om te antwoorden op alle vragen. Dit deden zij eind februari. In de meeste gevallen wordt na deze 2 fases een wetsvoorstel aangemeld voor plenaire behandeling.

Reactie betrokken partijen

Maar het CDA stelde onlangs voor om eerst een reactie te vragen aan betrokken organisaties zoals de waterschappen, de agrarische sector, KvK en VNO-NCW op een aantal stukken van het wetsvoorstel. De partij werd hierin gesteund door de VVD.

Onnodig vertragen

De PvdA vond dat geen goed idee, omdat betrokken organisaties al uitvoerig hebben gereageerd. Deze extra fase zou onnodig vertragen. De PvdA werd hierin gesteund door D66, PvdD en GroenLinks. Maar omdat er een meerderheid was vóór het verzoek van het CDA, werd het gehonoreerd.

Reageren tot 10 maart

De betrokken partijen kunnen tot 10 maart reageren op de stukken: de nota van wijziging en de nota naar aanleiding van het verslag van het wetsvoorstel. De Unie van Waterschappen heeft dat inmiddels gedaan.

Tijdige afronding traject

De Unie wijst de commissie IenW op het belang van tijdige afronding van het wetstraject. Die tijdigheid is nodig met het oog op de waterschapsverkiezingen in maart 2023.

> Lees de reactie van de Unie op het verzoek van de commissie IenW